نقش عوامل محیطی بر ارتقای تفکرخلاق دانشجویان در فضاهای آموزشی معماری

محیط‎های آموزشی تاثیر بسزایی در ارتقای میزان یادگیری و تقویت تفکر خلاق دانشجویان دارند. در این پژوهش، محیط‎های آموزشی معماری به عنوان بستر مطالعه در نظر گرفته شده و عوامل محیطی به مثابه مجموعه‎ای از مولفه‎های کالبدی–فضایی و ادراکی در نظر گرفته شده‎اند که می‎توانند بر تفکر خلاق دانشجویان اثرگذار باشند. هدف این پژوهش شناسایی، تحلیل و سنجش میزان تاثیر مولفه‎های محیطی فضاهای آموزشی معماری بر ارتقای تفکر خلاق دانشجویان است که در آن روش‎تحقیق، ترکیبی (کیفی کمی) با تمرکز به تحلیل داده‎ها در حوزه کمی است. در بخش کیفی به روش تحلیل‎محتوا، با استفاده از مصاحبه و با تکیه بر ادبیات و پیشینه پژوهش به دسته‎بندی مولفه‎ها پرداخته شده است. داده‎های متنی وارد نرم‎افزار NVIVO شده، که در آنجا پس از ورود داده‎ها، کدگذاری، دسته‎بندی و تحلیل فراوانی؛ خروجی به صورت نمودارهای مفهومی شبکه‎ای تولید شده که مبنای مرحله بعد یعنی تدوین پرسشنامه (انتخاب عوامل نهایی از بین کدها و تبدیل هر عامل به گویه) با طیف لیکرت است که در‎اختیار ۹۵ نفر از دانشجویان که بر‎اساس جدول مورگان برگزیده شده‎اند، قرار‎گرفته است. نتایج وارد ORIGINPRO۲۰۲۲ شد و مورد تحلیل آماره‎های توصیفی، همبستگی، رگرسیون و مدلسازی (PN) قرار‎گرفت. یافته‎ها بیانگر آن بود که مولفه‎های چند‎عملکردی و خوانایی با مقدار (۰۰۰/۱) دارای بیشترین سهم‎عاملی و عناصر طبیعی محیطی دارای کمترین سهم عاملی با مقدار (۲۵۶/۰) است. نتایج نشان دادند که با تکیه بر شواهد کمی که از بطن مشاهدات کیفی بیرون آمده‎اند، تمرکز بر ایجاد محیط‎هایی که به‎طور فعال مولفه‎های شناسایی‎شده (مانند تزئینات معنادار، فضاهای چندکاربردی و خوانایی محیط) را در خود ادغام می‎کنند، می‎تواند به ارتقای چشمگیر تفکر خلاق دانشجویان و تربیت نسل جدیدی از معماران نوآور منجر شود.

کلیدواژه ها:

عوامل محیطی ، محیط های آموزشی ، تفکر خلاق ، روش ترکیبی