میان رشتگی و معادله سکولاریزاسیون

پژوهش و آموزش میان رشته ای صرفا در قلمروی مشروع است که حقانیت عصر مدرن را تایید کرده باشد. یک نشان آن حقانیت، گسست کارکردی از معارف سنتی است. پرسش این است که آیا میان رشته پژوهی و پژوهش های میانه رشته ای در ایران چنان شرطی را اجابت کرده اند؟ به نظر می رسد مساهمت های دو دهه ای میان رشتگی در ایران همچنان از کارکردهای برآمده از گسست فاصله دارند. بررسی آثاری که میان رشتگی را موضوع خود قرار داده اند و نیز آثاری که موضوعی را با رویکرد میان رشتگی به بحث گذاشته اند نشان می دهد که نویسندگان در اندیشه خود دارای اراده ای پیوست گرا نسبت به سنت و گذشته هستند. مقاومت نویسندگان و پژوهشگران ایرانی نسبت به گسست از گذشته را می توان ذیل مقوله ای به بحث گذاشت که از آن به نام معادله سکولاریزاسیون یاد می شود. این معادله فرض را بر این می گذارد که آگاهی مدرن عرفی شده آگاهی قدمایی مسیحی یا پاگانی است. نویسندگان ایرانی نیز عموما ذیل همان معادله، به دنبال آن هستند که با بازخوانی و انتقال و دگردیسی سنت تجددی بومی را رقم زنند. یک نشان ناکامی آن نحوه از تجددخواهی، همین نظام میان رشتگی دانش در ایران است. این مقاله با آنالیز اجمالی معادله سکولاریزاسیون از مجرای توضیح مقولات جوهر/کارکرد و پیوست/گسست، پاتولوژی جوهرگرایی پیوست گرا در مقالات فصلنامه مطالعات میان رشته ای را توضیح می دهد؛ و سپس با تمرکز بر یک مقاله گسست گرا از آن میان، زمینه را برای بحث های بعدی فراهم می کند. بدون تردید در مقوله پیوست و بدون اراده به گسست از جواهر سنت نه نظام رشته ای دانش کارکرد خود را ایفا می کند و نه نظام میان رشتگی.

کلیدواژه ها:

کارکرد ، گسست ، پیوست ، پیشرفت ، سنت ، مدرنیته ، بهبود زندگی