تاثیر فناوری های نوین بر رفتار انسانی در عصر تحول دیجیتال و هوش مصنوعی ارائه الگوی چندسطحی «فناوری ادراک رفتار فرهنگ»

گسترش فناوری های دیجیتال و ظهور هوش مصنوعی، صرفا ابزارها و شیوه های انجام فعالیت های انسانی را تغییر نداده، بلکه در حال دگرگون کردن ادراک، نگرش، تصمیم گیری، تعامل و الگوهای رفتاری افراد و سازمان هاست. مسئله اساسی در این میان آن است که اثر فناوری بر رفتار انسان، فرایندی مستقیم و یکسان نیست؛ بلکه از طریق عواملی همچون سودمندی ادراک شده، سهولت استفاده، اعتماد، احساس تهدید، سواد دیجیتال و زمینه فرهنگی شکل می گیرد. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای اثرگذاری فناوری بر رفتار انسانی و ارائه یک چارچوب مدیریتی برای هدایت این تغییرات انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی است و در آن، مطالعات نظری و پژوهشی معتبر در حوزه پذیرش فناوری، تحول دیجیتال، فرهنگ سازمانی، تعامل انسان و هوش مصنوعی و رفتار کارکنان تحلیل و با یکدیگر ترکیب شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که می توان اثر فناوری بر رفتار انسان را در یک زنجیره چندسطحی شامل «محرک فناورانه، ادراک و ارزیابی انسانی، نگرش و اعتماد، رفتار استفاده، پیامدهای فردی و اجتماعی و در نهایت تغییر فرهنگی»تبیین کرد. شواهد موجود نشان می دهد که سودمندی و انتظار عملکرد، سهولت استفاده، اعتماد و عوامل اجتماعی بر پذیرش فناوری اثرگذارند؛ در مقابل، ترس، ابهام نقش، تهدید شغلی و بی اعتمادی می توانند مقاومت در برابر فناوری را افزایش دهند. همچنین، استفاده بیش از حد یا اعتماد نامتناسب به سامانه های هوشمند می تواند به خطاهای ناشی از «سوگیری خودکارسازی» منجر شود. بر اساس این یافته ها، الگوی پیشنهادی پژوهش با عنوان«فناوری ادراک رفتار فرهنگ»ارائه شده است که در آن مدیریت تغییر، رهبری تحول آفرین و سواد دیجیتال به عنوان سازوکارهای کلیدی تنظیم کننده رابطه انسان و فناوری عمل می کنند. نتیجه اصلی پژوهش آن است که تحول دیجیتال را نمی توان صرفا با استقرار فناوری مدیریت کرد؛ بلکه موفقیت آن مستلزم مدیریت هم زمان فناوری، ادراک، رفتار و فرهنگ انسانی است.

کلیدواژه ها:

فناوری های نوین ، هوش مصنوعی ، رفتار انسانی ، تحول دیجیتال ، پذیرش فناوری ، فرهنگ سازمانی ، مدیریت تغییر ، سواد دیجیتال