تبیین الگوی جهاد در سوره صف بر بنیاد اندیشه تفسیری امام خامنه ای و واکاوی انتقادی رهیافت های استشراقی در پرتو آن

تبیین الگوی جهاد در سوره صف بر بنیاد اندیشه تفسیری امام خامنه ای و واکاوی انتقادی رهیافت های استشراقی در پرتو آن: مفهوم «جهاد» یکی از کانون های اصلی چالش میان تفکر اسلامی و مطالعات استشراقی است. سوره مبارکه صف به دلیل ماهیت مدنی و تمرکز بر نظم سازی مجاهدانه، بستری منسجم برای تبیین الگوی جامع جهاد فراهم می آورد. این پژوهش با هدف استخراج «الگوی جهاد در سوره صف» بر بنیاد اندیشه تفسیری امام خامنه ای و مواجهه انتقادی با رهیافت های استشراقی، با روش «توصیفی-تحلیلی» و رویکرد «تطبیقی-انتقادی» سامان یافته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که جهاد در اندیشه امام خامنه ای، فراتر از یک کنش نظامی، منظومه ای سه ساحتی شامل «مبانی هستی شناختی (توحید و صدق)»، «مولفه های ساختاری (انضباط تشکیلاتی و بنیان مرصوص)» و «غایات تمدنی (اتمام نور الهی و نصرت دین)» است. در لایه انتقادی، این مطالعه با نقد چهار رهیافت کلیدی استشراق (بافت گرایی، تقلیل گرایی فیزیکی، دوگانه سازی حقوقی و ذات انگاری جنگ طلب)، ثابت کرد که مستشرقانی چون نولدکه، کوک، خدوری و لوئیس به دلیل ابتنا بر پیش فرض های سکولار و تقلیل گرایی روش شناختی، از درک پیوند اندام وار جهاد با «تزکیه»، «ایمان» و «عقلانیت وحیانی» ناتوان بوده اند. نوآوری محوری مقاله، ارائه یک «نقد روش شناختی سیستماتیک» بر مبنای تفسیر تمدن ساز است که جهاد قرآنی را نه به مثابه ابزار قدرت طلبی، بلکه به عنوان یک «دکترین دفاعی-تربیتی» برای رهایی بشریت و مقابله با فتنه های ضدتوحیدی بازتعریف می کند.

کلیدواژه ها:

سوره صف ، جهاد ، امام خامنه ای ، استشراق ، بنیان مرصوص ، تفسیر تمدنی ، نقد معرفت شناختی