نقد و بررسی مدخل «شهید» در دائره المعارف قرآن لیدن براساس آموزه های اسلامی؛ با تاکید بر اندیشه های قرآنی امام خامنه ای

نوشته حاضر به نقد و بررسی مدخل «شهید» در دائره المعارف قرآن لیدن می پردازد و تلاش می کند این مدخل را با تکیه بر آموزه های اسلامی و به ویژه اندیشه های قرآنی امام خامنه ای ارزیابی کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا تعریف و تبیین ارائه شده از مفهوم «شهید» در این مدخل، با منابع اصیل قرآنی، حدیثی و تفسیری اسلام، به ویژه در قرائت شیعی، سازگار است یا خیر. از آنجا که مدخل مزبور عمدتا بر برخی منابع اهل سنت و نیز رویکردهای تطبیقی با مسیحیت اولیه تکیه کرده، نیاز به بررسی انتقادی آن بر اساس مبانی اسلامی احساس می شود. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی تحلیلی و انتقادی است و با استفاده از مطالعه کتابخانه ای، محتوای مدخل «شهید» در دائره المعارف قرآن لیدن با آیات قرآن، روایات، دیدگاه مفسران و نیز بیانات امام خامنه ای سنجیده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تعریف ارائه شده از «شهید» در این مدخل جامع و مانع نیست. محتوای مدخل از انسجام ساختاری کافی برخوردار نیست، و در انتخاب منابع نیز به صورت یک سویه به منابع اهل سنت اتکا کرده و از منابع شیعی و تفاسیر معتبر اسلامی کمتر بهره برده است. افزون بر این، جمع بندی نهایی مدخل، تصویر روشنی از مفهوم شهادت ارائه نمی دهد و در تبیین ابعاد قرآنی و معرفتی آن کاستی هایی جدی دارد. در نتیجه، این پژوهش بر ضرورت بازخوانی انتقادی این مدخل و تصحیح آن بر پایه منابع اصیل اسلامی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

شهید ، شهادت ، نقد دیدگاه مستشرقان ، دائره المعارف قرآن لیدن ، اندیشه های قرآنی امام خامنه ای