نقد علوم انسانی غربی و الگوی قرآنی تولید علوم انسانی اسلامی در اندیشه امام شهید خامنه ای

علوم انسانی متعارف که خاستگاه اصلی آن در جهان بینی مادی، انسان گرایی و سکولاریسم غربی ریشه دارد، انسان را صرفا به عنوان موجودی مادی و این جهانی تقلیل داده و با تکیه انحصاری بر روش شناسی پوزیتیویستی و تجربی، سایر منابع اصیل معرفتی به ویژه وحی و آموزه های قرآنی را کاملا نادیده می انگارد. از منظر امام شهید خامنه ای، تداوم تسلط این رویکرد وارداتی در نظام های آموزشی، نه تنها قادر به پاسخگویی جامع به نیازهای بنیادین و متعالی جوامع اسلامی نیست، بلکه با ترویج سکولاریسم، نسبیت گرایی اخلاقی و فردمحوری، جامعه را به سمت بحران های عمیق هویتی، فرهنگی و اجتماعی سوق می دهد. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین دقیق دیدگاه های وی در زمینه نقد مبانی هستی شناختی و معرفت شناختی علوم انسانی غربی و همچنین ارائه الگوی وی برای تحول و تولید علوم انسانی اسلامی است. این پژوهش با تمرکز بر جایگاه مرجعیت قرآن در فرآیند اجتهاد و استنباط، نقش آموزه های قرآنی را به عنوان مبنای تولید علوم انسانی اسلامی در اندیشه امام خامنه ای تبیین می کند و از این رهگذر با حوزه مطالعات قرآنی و رویکردهای قرآن پژوهانه پیوند می یابد. این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و رویکرد کیفی، به واکاوی و مضمون یابی بیانات وی پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که از دیدگاه رهبر شهید، رهایی از استعمار فکری غرب مستلزم عبور جسورانه از تقلید محض و روی آوردن به «نظریه پردازی بومی» و «اجتهاد جامع» است؛ اجتهادی پویا که با بهره گیری هم زمان از تمامی منابع شناخت در اسلام شامل قرآن کریم، سنت، عقل و تجربه معتبر بشری، مسیر را برای شکوفایی تمدن نوین اسلامی هموار می سازد.

کلیدواژه ها:

علوم انسانی غربی ، علوم انسانی اسلامی ، امام خامنه ای ، نقد علوم انسانی غربی ، روش تولید علوم انسانی اسلامی