نقد مبانی فکری کارن بائر درباره اعتبار گواهی زنان در قرآن

مسئله «اعتبار گواهی زنان» از مباحث چالش برانگیز در فقه و تفسیر اسلامی است و همواره در کانون توجه پژوهش های قرآنی و مطالعات جنسیت قرار داشته است. کارن بائر در کتاب سلسله مراتب جنسیتی: تفاسیر کهن، پاسخ های نو با تحلیل تاریخی تحول تفاسیر، تصریح می کند که نابرابری در گواهی زنان برخاسته از زمینه های اجتماعی و معرفتی مفسران است، زیرا به زعم او، تفاسیر متقدم عمدتا بر تحلیل های زبانی و نحوی استوار بودند و نشانی از کاستی ذاتی زنان در آن ها دیده نمی شد، اما از قرن پنجم هجری به بعد، با نفوذ پررنگ تر فقه و حدیث، نگرش های جنسیت محور در متون تفسیری تثبیت شد. این پژوهش با تمرکز بر آیه ۲۸۲ سوره بقره و با تکیه بر مبانی الهیات اسلامی و روش های معتبر تفسیر، رویکرد بائر را در سه سطح نسبی سازی دلالت وحی و تقدم پیش فهم های مفسر بر قصد الهی، غفلت از نقش سنت، روایات معتبر و قواعد اصولی در استنباط معنا و همچنین تعمیم دادن زمینه های اجتماعی یا ارزش های مدرن به جای تحلیل علت منصوص و ساختار موضوعی آیه، مورد نقد قرار می دهد. بر پایه این ارزیابی، هرچند بائر پرسش هایی نو در مطالعات جنسیت و تفسیر قرآن طرح می کند، اما تبیین او از پیوند متن، سنت و زمینه اجتماعی با چالش های جدی روش شناختی روبه روست.

کلیدواژه ها:

اعتبار گواهی زنان ، کارن بائر ، متون تفسیری ، زمینه های اجتماعی ، رویکرد هرمنوتیکی