نقش تعدیلی زیرساخت های اقتصاد دیجیتال بر رابطه بین توسعه انسانی و شکاف درآمد شهری و روستایی در ایران

پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش تعدیلی زیرساخت های اقتصاد دیجیتال بر رابطه بین توسعه انسانی و شکاف درآمدی بین مناطق شهری و روستایی در ایران انجام شده است. باتوجه به ماهیت فضایی - منطقه ای داده های استانی و وجود اثرات سرریز بین استان ها، از رویکرد اقتصادسنجی فضایی استفاده شده است. بدین منظور، داده های ۳۱ استان ایران برای دوره زمانی ۱۳۹۰-۱۴۰۳ (۱۴ سال) گردآوری و با استفاده از مدل دوربین فضایی (SDM) برآورد شده است. یافته ها نشان می دهد که: (۱) توسعه انسانی با شکاف درآمدی همبستگی منفی معناداری دارد (۳۲۵/۰-)؛ (۲) زیرساخت های اقتصاد دیجیتال به طور مستقیم شکاف درآمدی را کاهش می دهند (۱۸۴/۰-)؛ (۳) مهم تر آنکه، اثر تعاملی توسعه انسانی و اقتصاد دیجیتال مثبت و معنادار است (۱۴۲/۰) که نشان دهنده نقش تعدیلی اقتصاد دیجیتال است؛ به این معنا که در استان هایی با زیرساخت دیجیتال قوی تر، ارتباط کاهشی مشاهده شده میان توسعه انسانی و شکاف درآمدی تضعیف می شود (اثر جانشینی به جای مکملی)؛ (۴) اثرات سرریز فضایی معنادار بوده و نشان می دهد که بهبود توسعه انسانی و زیرساخت دیجیتال در یک استان، بر کاهش شکاف درآمدی استان های هم جوار نیز تاثیر مثبت دارد. بر اساس یافته ها، پیشنهادهای سیاستی شامل سرمایه گذاری متوازن در توسعه انسانی و زیرساخت دیجیتال، توجه به اثرات سرریز منطقه ای و طراحی سیاست های مکمل فضایی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

شکاف درآمد شهری-روستایی ، توسعه انسانی ، اقتصاد دیجیتال ، مدل دوربین فضایی (SDM)