نوادر لغات و ترکیبات خاورا ن نامه و نقش متن منقح در ارتقای فرهنگ نگاری فارسی (به انضمام معرفی و گزارش تصحیح جدید خاورا ن نامه)

وجود یک تصحیح مبتنی بر رویکرد انتقادی ، نقش مهمی در دستیابی به صورت اصیل و ساده سازی نشده زبان متن ادبی دارد. خاورا ن نامه یکی از برترین منظومه های حماسی زبان فارسی است که حجم بالا، تنوع نسخ و داستان ناآشنای ماخوذ از فرهنگ شفاهی طبقه مناقبیون باعث شده، با وجود اهمیت متن، انتشار نسخه انتقادی آن را تا امروز به تاخیر افگنده است. نگارنده این جستار، تصحیح جدیدی از منظومه را در یک دوره ده ساله انجام داده است که برای اولین بار مبتنی بر بررسی تمام نسخ اثر در جهان، انتخاب حدود ۳۰ نسخه برتر و استفاده از ۱۵ نسخه منتخب در فرایند تصحیح است. به مدد این تصحیح بسیاری از نوادر لغات و ترکیبات متن که در ویرایش های غیرانتقادی عمدتا با لغات ساده یا مشکول جایگزین شده بودند، احیا شده اند که داده های جدیدی برای فرهنگ های فارسی خواهند بود. این مقاله مروری بر نمونه هایی از بهترین موارد مرتبط با این هدف است که از تصحیح جدید خاوران نامه استخراج و در قیاس با منابع لغوی فارسی تحلیل شده است.

کلیدواژه ها:

خاورا ن نامه ، ابن حسام خوسفی ، نسخ خطی ، فرهنگ نگاری ، لغت نامه دهخدا