بررسی و تحلیل کارکردهای تشریفاتی لشکر و امور نظامی در تاریخ بیهقی

نیروهای نظامی در تاریخ بیهقی به جز جنگ با دشمن و اجرای عملیات آفندی و پدافندی، در انجام امور سیاسی و تشریفاتی نیز نقش پررنگی ایفا می کردند. این نقش ها با اهداف و پیام های مشخص و با آیین ها و ابزارهای ویژه ای همراه است. بی شک شناختن این آیین ها و ابزارهای آن، برای آگاهی نسبت به تاریخ و فرهنگ ایران عصر غزنوی اهمیت دارد. به منظور دستیابی به این شناخت، در این جستار، کارکردهای تشریفاتی لشکر و امور نظامی در تاریخ بیهقی بررسی می شود.روش تحقیق در این جستار، روش توصیفی-تحلیلی، با ابزار کتابخانه ای و برگه نویسی مبتنی بر شواهد متنی است. باوجودآنکه روش کلی جستار، مبتنی بر استقرا و توصیف کیفی است، در برخی موارد از روش های بسامدی و کمی نیز به اقتضای نیاز پژوهش استفاده شده است.براساس یافته های این پژوهش، بیشتر تشریفات نظامی در تاریخ بیهقی، مربوط به آیین های خلعت بخشی و انتصاب نظامیان، و مراسم و آیین های سان دیدن است. این مراسم با جزئیات در متن موردمطالعه وصف شده است. در تاریخ بیهقی مهم ترین مناصب نظامی که در تشریفات سیاسی و نظامی از آن سخن گفته شده است، مربوط به غلامان سرایی و سپاهسالاران است. همچنین در مراسم مختلف دربار از ابزارهای و صداسازهای نظامی خاصی استفاده می شد که برخی از آن ها مثل «انگشتوانه» و «بوق» در این متن عمدتا جنبه تشریفاتی دارد.

کلیدواژه ها:

تاریخ بیهقی ، تشریفات ، لشکر ، امور نظامی ، فرهنگ عامه