تحلیل گفتمان سیاست های فرهنگی آموزش وپرورش ایران از نظر همنشینی یا تعارض با عناصر هویت ملی یا الزامات جهانی ۱۴۰۴- ۱۳۹۲

این پژوهش به بررسی نحوه بازنمایی ارزش ها و هویت های فرهنگی در اسناد رسمی وزارت آموزش وپرورش می پردازد. هدف اصلی، شناسایی گفتمان های مسلط و تحلیل نسبت آن ها با عناصر هویت ملی و الزامات جهانی است. پرسش های تحقیق عبارت اند از: چه گفتمان های فرهنگی در سیاست های رسمی بازتولید می شوند؟ این گفتمان ها چگونه ارزش ها و هویت های فرهنگی را بازنمایی می کنند؟ و چه پیامدهایی برای نظام آموزشی ایران دارند؟ فرضیه اصلی پژوهش آن است که سیاست های فرهنگی آموزش وپرورش در قالب سه گفتمان عمده دینی، هویت ملی و جهانی سازی/عمل گرایی بازتاب یافته اند؛ گفتمان دینی به طرز شایسته ای جایگاه محوری داشته، هویت ملی نقش مکمل ایفا کرده و گفتمان جهانی سازی از نیمه دوم دهه ۱۳۹۰ به بعد برجسته تر شده است. روش تحقیق، تحلیل گفتمان انتقادی با بهره گیری از چارچوب فرکلاف و نظریه گفتمان لاکلا و موفه است که امکان بررسی هم زمان سطح زبانی و سطح اجتماعی سیاسی متون را فراهم ساخته است. همچنین در این رابطه از کارشناسان منتخب نیز نظرخواهی با مقیاس لیکرت انجام گرفت. یافته ها حاکیست هم زیستی این سه گفتمان هرچند بیانگر پویایی سیاست های فرهنگی است؛ اما در عمل به تناقض هایی منجر شده است: در سطح مدرسه، سردرگمی در اجرا؛ در سطح دانش آموزان، شکاف هویتی میان ارزش های بومی و مهارت های جهانی و در سطح کلان، سیاست هایی فاقد انسجام و ثبات. پیشنهادهای سیاستی پژوهش بر ایجاد تعادل میان سه گفتمان، تعریف عملیاتی مفاهیم کلیدی، تقویت مهارت های جهانی در کنار حفظ ارزش های دینی و ملی و طراحی سازوکارهای پایش و بازبینی مستمر برای کاهش تناقض های گفتمانی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، سیاست فرهنگی ، هویت ملی ، الزامات جهانی هم نشینی ، تعارض جهانی شدن