دسترسی محیطی در معماری: چارچوبی مفهومی برای تحلیل

اهداف :مطالعات معماری و محیط عمدتا بر کنترل شرایط محیطی، کیفیت محیط داخلی و تجربه کاربران متمرکز بوده اند و چگونگی سازمان دهی رابطه میان کاربران و پدیده های محیطی کمتر به عنوان موضوعی مستقل بررسی شده است. در نتیجه، چارچوبی مفهومی که بتواند این رابطه را مستقل از نوع پدیده محیطی توصیف و تحلیل کند، همچنان در ادبیات پژوهش غایب است. هدف این پژوهش، توسعه چارچوب مفهومی «دسترسی محیطی» برای توصیف و تحلیل شیوه های مختلف سازمان دهی دسترسی به پدیده های محیطی در فضاهای معماری است. روش ها :پژوهش با رویکردی نظری و مبتنی بر مرور روایتی و تحلیل انتقادی ادبیات انجام شده است. با تحلیل انتقادی ادبیات مرتبط در حوزه های معماری، ادراک محیط و کنترل شرایط محیطی، مفهوم دسترسی محیطی تدوین و چارچوب تحلیلی آن بر پایه دو بعد «گستره فضایی» و «غنای پدیده های محیطی» صورت بندی شده است. یافته ها :یافته ها نشان می دهد که مفهوم دسترسی محیطی امکان تحلیل نحوه سازمان دهی رابطه معماری و محیط را مستقل از تجربه، ادراک و رفتار کاربران فراهم می کند. ترکیب دو بعد پیشنهادی، الگوهای متفاوتی از سازمان دهی دسترسی محیطی را آشکار می سازد که هر یک امکان پاسخ گویی به اهداف طراحی متفاوت را فراهم می کنند و مبنایی برای توصیف و مقایسه رویکردهای گوناگونی ارائه می دهند. نتیجه گیری: دسترسی محیطی به عنوان یک چارچوب نظری، تبیینی نو از نقش معماری در تنظیم رابطه انسان و محیط ارائه می دهد و می تواند به همگرایی رویکردهای کنترل محیطی و تجربه محور در تحلیل معماری و محیط کمک کند. این چارچوب مبنایی مفهومی برای تحلیل، مقایسه و توسعه پژوهش های آینده در حوزه رابطه معماری و محیط فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

دسترسی محیطی ، رابطه معماری و محیط ، گستره فضایی ، غنای پدیده های محیطی ، چارچوب مفهومی