تلفیق دانش مبنا در پهنه بندی حساسیت زمین لغزش با رویکرد استانداردسازی اوزان مطالعات پیشین (مطالعه موردی: استان مازندران)

پهنه بندی خطر زمین لغزش با روش های دانش مبنا، به ویژه در مناطق دارای کمبود داده های میدانی، از راهکارهای مهم مدیریت مخاطرات است؛ بااین حال، نبود سازوکاری علمی برای استانداردسازی اوزان حاصل از مطالعات ناهمگون، چالش اصلی این رویکردهاست. پژوهش حاضر باهدف رفع این شکاف، چارچوب نرمال سازی اهمیت نسبی را در استان مازندران اجرا و با روش وزن های میانه مقایسه کرده است. بر پایه فراوانی حضور در هفت مطالعه معتبر، ۹ معیار شامل شیب، جهت شیب، ارتفاع، بارش، فاصله از گسل، جاده، آبراهه و مراکز جمعیتی و کاربری اراضی انتخاب و وزن دهی شدند. نتایج نشان داد شیب با وزن ۰.۲۳۹ بیشترین تاثیر را دارد و فاصله از جاده (۰.۱۳۳) و بارش (۰.۱۲۱) در رتبه های بعدی قرار می گیرند. استفاده از میانه، ضمن حفظ ترتیب کلی معیارها، وزن ارتفاع و کاربری اراضی را کاهش داد. وزن فاصله از مراکز جمعیتی نیز به دلیل حضور در تنها دو مطالعه، با عدم قطعیت همراه بود. روش نرمال سازی اهمیت نسبی با تمرکز ۱۰.۵ درصد نقاط لغزشی در پرخطرترین رده و افزایش نسبت فراوانی از ۰.۷۲ در رده کم خطر به ۱.۰۴ در رده پرخطر، نسبت به روش میانه با تمرکز ۰.۱۵ درصد نقاط، عملکرد بهتری داشت. مقادیر سطح زیر منحنی برای این دو روش به ترتیب ۰.۴۷۷ و ۰.۵۹۲ بود که ناکافی بودن این شاخص به تنهایی را نشان داد. اعتبارسنجی با ۶۷۴ نقطه لغزشی، روند صعودی نسبت فراوانی را تایید کرد. همچنین، ۳۴.۲ درصد مساحت استان در پهنه های خطر بالا و بسیار بالا قرار گرفت. این چارچوب برای پهنه بندی خطر در مناطق کوهستانی دارای داده کم مناسب است.

کلیدواژه ها:

زمین لغزش ، پهنه بندی حساسیت زمین لغزش ، مدل های دانش مبنا ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، نسبت فراوانی