واکاوی پیشران های خشک شدن دریاچه ارومیه از منظر حکمرانی آب

دریاچه ارومیه به مثابه مهم ترین پهنه آبی شمال غرب ایران در طول دهه های گذشته، نقشی فراتر از یک اکوسیستم محلی داشته و در پیوند با معیشت، زیست پذیری، تعادل محیطی و ثبات اجتماعی منطقه، معنا یافته است. کاهش شدید تراز آب این دریاچه، پیامدهای گوناگونی بر جای گذاشته و آن را به یکی از کانون های اصلی چالش های حکمرانی آب ایران، بدل کرده است. هدف از پژوهش کیفی حاضر، واکاوی پیشران های خشک شدن دریاچه ارومیه است. با روش نمونه گیری هدفمند، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۱ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی آب، هیدروپلیتیک، هیدرولوژی، خط مشی‎ گذاری عمومی و مدیریت منابع طبیعی انجام شد و از روش تحلیل مضمون، برای تحلیل داده ها استفاده شد. یافته های پژوهش منجر به شناسایی ۱۵۳ مضمون پایه، ۱۷ مضمون سازمان دهنده و ۵ مضمون فراگیر (اصلی) شد که بیانگر طیف گسترده ای از پیشران‎های خشک شدن دریاچه ارومیه است. مضامین اصلی شناسایی شده عبارتند از چالش‎های هیدروپلیتیک و پارادایم توسعه گرای سازه محور؛ پروپاگاندای آبی و سیاست زدگی در تخصیص؛ گسست در حکمرانی؛ خلاهای حقوقی و نظارتی و نیز چالش های هیدروکلیماتیک و تغییرات کالبدی.

کلیدواژه ها:

حکمرانی آب ، هیدروپلیتیک ، پیشران های خشک شدن ، تاب آوری اجتماعی-بوم شناختی ، دریاچه ارومیه