بررسی تغییرات زمانی- مکانی خشکسالی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با بهره گیری از روش تحلیل روند تجربی متقاطع (CETA)

خشکسالی یکی از مهم ترین پدیده های اقلیمی موثر بر منابع آب و شرایط محیطی در حوضه دریاچه ارومیه است و بررسی تغییرات زمانی و مکانی آن اهمیت زیادی دارد. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات زمانی- مکانی خشکسالی با استفاده از شاخص SPEI و روش تحلیل روند تجربی متقاطع (CETA) طی دوره ۱۹۸۷-۲۰۲۴ انجام شد. داده های بارش و دما در هشت ایستگاه منتخب حوضه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که SPEI از نوسانات زمانی قابل توجهی برخوردار بوده و الگوی تغییرات آن در سطح حوضه یکنواخت نیست. تحلیل CETA نشان داد که در بیشتر ایستگاه ها شیب بخش بالایی (Us) و شیب محوری (Ps) کاهشی است، در حالی که رفتار بخش پایینی (Ls) در برخی ایستگاه ها متفاوت است. در مهاباد، سقز، تکاب و ارومیه، Us کاهشی و Ls افزایشی بود که بیانگر ناهم جهتی تغییرات در دو بخش انتهایی توزیع SPEI است؛ در مقابل، در مراغه، سهند و سراب، هر دو شیب جهت کاهشی داشتند. همچنین، شیب سن (Ss) در بیشتر ایستگاه ها کاهشی بود و تفاوت مقدار آن، ناهمگنی شدت تغییرات زمانی SPEI را نشان داد. در مجموع، نتایج بیانگر غلبه جهت کاهشی SPEI در بیشتر بخش های حوضه و وجود تفاوت مکانی در رفتار بخش های مختلف توزیع شاخص است.

کلیدواژه ها:

خشکسالی ، شاخص SPEI ، تحلیل روند تجربی متقاطع (CETA) ، تغییرپذیری اقلیمی ، دریاچه ارومیه