تحلیلی بر مخاطرات زیست محیطی آلاینده میکروپلاستیک و نقش آن بر سلامت انسان

میکروپلاستیک ها، به عنوان یکی از آلاینده های نوظهور، نگرانی های فزاینده ای را در زمینه سلامت اکوسیستم ها و انسان ایجاد کرده اند. این مطالعه با هدف بررسی منابع، پراکندگی، ویژگی ها و مخاطرات زیست محیطی و بهداشتی میکروپلاستیک ها با تاکید بر ایران انجام شده است. پژوهش حاضر به صورت مرور نظام مند و بر اساس دستورالعمل ۲۰۲۰PRISMA انجام گرفته است. جستجوی مقالات در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science، ScienceDirect و Google Scholar برای بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ انجام گردید. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج مقالات، مطالعات واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. داده ها (شامل: ویژگی های مطالعات، محیط های مورد بررسی، غلظت و ویژگی های میکروپلاستیک ها، روش های نمونه برداری) استخراج و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان میدهد که میکروپلاستیک ها در تمام محیط های آبی، خاکی، هوایی و زیستی ایران به طور گسترده و غالبا بصورت الیاف و قطعات حضور دارند. غلظت میکروپلاستیک ها در رسوبات خلیج فارس (تا ۱۳۴۶ /kgذره) و در هوای تهران (تا ۸۷۶ng/m³) از بالاترین مقادیر جهانی است. میکروپلاستیک ها می توانند از طریق ایجاد تنش اکسیداتیو، التهاب و اختلالات زیستی بر سلامت موجودات زنده و انسان اثر بگذارند. با توجه به وجود شکاف های پژوهشی در زمینه اثرات مزمن و استانداردسازی روش های اندازه گیری میکروپلاستیک ها، تدوین راهبردهای پایش یکپارچه، مدیریت پسماند و کاهش آلودگی میکروپلاستیکی در کشور بسیار ضروری می باشد.

کلیدواژه ها:

میکروپلاستیک ، آلاینده های نو ظهور ، سلامت انسان ، مخاطرات محیط زیستی ، پایش زیست محیطی