مقایسه کارایی شاخص های VHI و VTCI در پایش خشک سالی کشاورزی استان مرکزی با استفاده از محصولات MODIS

محصولات کشاورزی و مراتع در استان مرکزی تحت تاثیر خشک سالی ها قرار می گیرند . بنابراین پایش خشک سالی کشاورزی با شاخص های مناسب از ضروریات است. در این تحقیق برای مقایسه کارایی شاخص های سنجش ازدوری در ارزیابی خشک سالی کشاورزی، سری های زمانی شاخص های NDVI و LST ۱۵ ساله سنجنده MODIS ماه مرداد در استان مرکزی موردبررسی قرار گرفت. انتخاب ماه مرداد به دلیل اوج پوشش گیاهی و تنش حداکثر درجه حرارت بوده تا تفاوت کارایی شاخص های مورد مقایسه آشکارتر گردند. برای این منظور، شاخص VCI و TCI به ترتیب بر اساس سری های زمانی ۱۵ساله NDVI و LST برای ماه مرداد ، تولید و درنهایت شاخص VHI و VTCI با دو الگوریتم متفاوت ایجاد گردید. در ادامه نقشه های درجات شدت خشک سالی این دو شاخص، استخراج و تغییرات شدت طبقات در سری های زمانی ۱۵ ساله موردبررسی قرار گرفت. نتایج نقشه های حاصل نشان داد که شاخص های VHI و VTCI در نمایش شدت های خشک سالی در سال های موردمطالعه، تطابق خوبی داشتند. برای راستی آزمایی نتایج این دو شاخص، از شاخص SPI سه ماهه منتهی به ماه مرداد، استخراج شده از ۳۶ ایستگاه هواشناسی استفاده شد. مقایسه نتایج حاصل از شاخص های مذکور با شاخص خشک سالی هواشناسی SPI، نشان داد که شاخص VHI در ارزیابی شدت خشک سالی کشاورزی موثرتر بوده است(۰.۶۷=R۲). دلیل اصلی این امر، دخالت برابر پوشش گیاهی و درجه حرارت سطح زمین در شاخص VHI است. اندازه گیری های زمینی تغییرات کمی پوشش گیاهی و درجه حرارت سطح زمین و نیز تاثیر متغیرهای توپوگرافی منطقه مطالعاتی و نوع کاربری اراضی، به منظور مطالعات تکمیلی برای پایش زمانی-مکانی خشک سالی، پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

پایش خشک سالی کشاورزی ، مودیس (MODIS) ، شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI) ، دمای سطح زمین (LST) ، شاخص سلامت پوشش گیاهی (VHI) ، شاخص وضعیت دمایی پوشش گیاهی (VTCI)