روایت معنای کودکی در تجارب زیسته کودکان و اقتضائات آن در تعلیم و تربیت

این پژوهش به بررسی تجربه ی زیسته ی کودکان از مفهوم کودکی و دلالت های تربیتی آن می پردازد. برخلاف مطالعات پیشین که اغلب کودکی را از منظر بزرگسالان بازنمایی کرده اند، این تحقیق با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی، بر صدای خود کودکان تمرکز دارد. داده ها با مصاحبه های نیمه ساختاریافته و روایت محور از نمونه پژوهش ۶۰ کودک دبستان در محدوده سنی ۷ تا ۱۰ سال جمع آوری از جامعه پژوهش مدارس ناحیه یک و دو شهر کرمان با تنوع فرهنگی و اجتماعی کودکان و با استفاده از مراحل هفت گانه ی کلایزی تحلیل شدند. فرایند تحلیل منجر به استخراج ۱۴۳ مضمون فرعی، ۲۱ مضمون سازمان دهنده و همچنین پنج مضمون ضمنی گردید که عبارتند از: کنشگری مقید کودک، تداخل خواست کودکی و اقتدار بزرگسالان، آموزه های فرهنگی و انگاره های کودکی، اقتصاد عاطفی و منابع مادی، و خشم/اندوه نهان و سکوت دربرگیرنده ی آسیب و انکار صلاحیت کودک. یافته ها نشان می دهد که کودکان، کودکی را جهانی منحصربه فرد، معنادار و با ارزش ذاتی می دانند؛ تجربه ای آمیخته با بازی، شادی، آزادی و روابطی عمیق که عرصه ای برای کنشگری اجتماعی و زیستن در لحظه است. کودکی از دیدگاه آنان، دوره ای مستقل با ضرورت ها و معانی خاص خود است، نه صرفا مرحله ای گذرا به بزرگسالی. تجربه ی زیسته ی کودکان، کنشگری محدودی را در چارچوب ساختارهای فرهنگی، عاطفی و قدرت نشان می دهد؛ جایی که تلاش برای فاعلیت و شنیده شدن صدا و تجربه ی خود در دنیای بزرگسالان، گاه در قالب سکوت یا سازگاری بروز می یابد. این نتایج بر ضرورت بازنگری در نگرش های تربیتی تاکید دارد؛ نگرش هایی که باید با محوریت به رسمیت شناختن عاملیت و صدای کودک و درک مقتضیات زیست جهان او بنا نهاده شوند.

کلیدواژه ها:

مفهوم کودکی ، کودکان ، صدای کودکان ، پژوهش با کودکان ، پدیدارشناسی