اثر تکانه بهره وری بر قدرت بازاری بنگاه های صنعتی در ایران: رویکرد Panel SVAR

هدف این پژوهش بررسی اثر تکانه های بهره وری بر قدرت بازاری ۱۲۰ بنگاه صنعتی ایران در سطح کدهای چهاررقمی طی سال های ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۱ (۲۵۲۰ نمونه) با استفاده از مدل PSVAR است. قدرت بازاری با استفاده از تابع ترانسلوگ و شاخص لرنرمحاسبه شده و موجودی سرمایه از طریق مدل کلاین برآورد گردیده است. متغیرهای کنترلی شامل سرمایه گذاری، سهم بازار، ارزش افزوده و هزینه واسطه ای هستند. نتایج نشان داد که بهبود بهره وری، قدرت بازاری بنگا ه ها ی صنعتی (حدود ۷/۲ درصد) افزایش می دهد. ظرفیت تولید تا هفت سال قدرت قیمت گذاری را تقویت می کند، در حالی که سرمایه گذاری اثر اندک و سهم بازار اثر واگرا دارند. هزینه های تولید، به ویژه به دلیل وابستگی به مواد اولیه وارداتی، تورم و تحریم ها، به شدت قدرت بازاری را کاهش می دهد. بنا بر نتایج این پژوهش، افزایش قدرت بازاری از طریق بهره وری در کوتاه مدت می تواند به بنگاه ها کمک کند تا با چالش های اقتصادی مقابله کنند، اما برای رشد پایدار، تقویت رقابت پذیری از طریق اصلاح ساختارهای انحصاری و کاهش محدودیت های نهادی ضروری است. این یافته ها بر اهمیت سیاست گذاری هدفمند برای هدایت بهره وری به سمت رقابت پذیری به جای انحصار تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

Productivity ، Market Power ، Iranian Industrial Firms ، Panel SVAR ، Economic Efficiency. ، بهره وری ، قدرت بازاری ، شاخص لرنر ، بنگاه صنعتی ایران ، پانل SVAR