ارزیابی و تحلیل تطبیقی شاخص امنیت اقتصادی ایران با کشورهای منتخب سند چشم انداز با رویکرد PAC و مدل گشتاورهای تعمیم یافته (GMM)

امنیت اقتصادی به عنوان یکی از پایه های توسعه پایدار، بیانگر توان اقتصاد در مواجهه با شوک ها و حفظ ثبات و رفاه است. این پژوهش با هدف ارزیابی تطبیقی امنیت اقتصادی ایران و کشورهای منتخب سند چشم انداز، از رویکردی داده بنیان و مدل سازی پویا استفاده می کند. در گام نخست، شاخص ترکیبی امنیت اقتصادی با روش تحلیل مولفه های اصلی (PCA) محاسبه شد. نتایج نشان داد تورم و نوسانات نرخ ارز با بیشترین بار عاملی، مهم ترین عوامل تعیین کننده این شاخص هستند، در حالی که متغیرهایی مانند بدهی خارجی دولت و تراز تجاری نقش کمتری دارند. در گام دوم، با استفاده از مدل گشتاورهای تعمیم یافته (GMM)، اثر متغیرهای سیاستی بررسی شد. یافته ها حاکی از آن است که امنیت اقتصادی دارای پویایی و حافظه تاریخی بوده و متغیرهای رشد اقتصادی، سرمایه گذاری خارجی و ثبات سیاسی تاثیر مثبت و معناداری بر آن دارند. همچنین، این اثرات در بلندمدت تقویت می شوند و ثبات سیاسی بیشترین نقش را ایفا می کند. در مجموع، نتایج نشان می دهد که تقویت امنیت اقتصادی مستلزم کنترل تورم و نوسانات ارزی، ارتقای رشد اقتصادی، جذب سرمایه گذاری خارجی و ایجاد ثبات سیاسی پایدار است تا زمینه شکل گیری توسعه ای متوازن و پایدار فراهم شود.

کلیدواژه ها:

Economic Security ، Principal Component Analysis (PCA) ، Generalized Method of Moments (GMM) ، Political Stability ، Human Development Index (HDI) ، امنیت اقتصادی ، تحلیل مولفه های اصلی (PCA) ، ثبات سیاسی ، شاخص توسعه انسانی (HDI) ، گشتاور های تعمیم یافته (GMM)