تاثیر بانکداری دیجیتال و تولید ناخالص داخلی بر انتشار کربن در استان های ایران

سابقه و هدف: تغییرات اقلیمی و جنبش پایداری محیط زیست، بسیاری از سیاست گذاران، بنگاه ها را وادار به بازنگری در رفتار خود کرده است. بخش مالی و بانکی نیز از این قاعده مستثنا نیست و در حال گذار به سمت تحول دیجیتال است. موسسات مالی در سطح جهان به طور فزاینده ای برای فعالیت خود به خدمات بانکداری دیجیتال روی می آورند که بهره وری عملیاتی بالاتر و تاثیر زیست محیطی کمتر، اما قابل توجهی را ارائه می دهد. ایران به عنوان یکی از آسیب پذیرترین کشورها در برابر تغییرات آب وهوا، گرم شدن کره زمین و وخامت محیط زیست ارزیابی می شود؛ بنابراین، درک حساسیت ایران نسبت به تغییر اقلیم برای سیاست گذارانی که هدفشان یافتن راه هایی برای کاهش تغییرات آب وهوایی و ارتقای پایداری محیطی زیست است، بیش ازپیش ضروری می شود.مواد و روش ها: تجزیه وتحلیل داده ها مبتنی بر الگوی اقتصادسنجی داده های تابلویی با روش حداقل مربعات تعمیم یافته است؛ به این منظور، از متغیر بانکداری دیجیتال در کنار تولید ناخالص داخلی، نرخ شهرنشینی، مصرف انرژی و صنعتی شدن به عنوان متغیرهای مستقل استفاده شده است. داده های مربوط به تعداد تراکنش های بانکی دیجیتال بر اساس مجموع تراکنش های پنج ابزار پرداخت دیجیتالی شامل: موبایل بانک، اینترنت بانک، خودپرداز ها، کارت خوان های فروشگاهی و پایانه های شعب از تارنمای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای هر استان، به صورت سالانه استخراج گردیده است. همچنین، داده های مربوط به میزان انتشار سرانه گاز دی اکسید کربن از میزان مصرف بنزین، نفت سفید، نفت گاز، نفت کوره، گاز طبیعی و گاز مایع منتشرشده در آمارنامه فرآورده های انرژی زای شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران، ترازنامه انرژی و ترازنامه هیدروکربنی کشور اخذ و سپس با استفاده از ضرایب تبدیل به کار رفته در ترازنامه انرژی کشور به میزان انتشار گاز CO۲ برحسب تن متریک تبدیل شده است.نتایج و بحث: نتایج نشان می دهد که متغیر بانکداری دیجیتال دارای تاثیر منفی و معنی دار بر انتشار کربن در استان های ایران می باشند. افزایش در سرانه تراکنش های بانکداری دیجیتال همچنین تولید ناخالص داخلی سرانه و کاهش در نرخ شهرنشینی؛ می تواند منجر به کاهش قابل توجهی در شدت انرژی و سرانه انتشار دی اکسید کربن گردد. علاوه بر این اثر متغیر سرانه تولید ناخالص داخلی بر انتشار کربن، ضریب تولید مثبت (۰.۴۴) و ضریب مجذور آن منفی (۰.۱۳-) است که مطابق با مبانی پژوهش است. این نتیجه گیری حاکی از تایید فرضیه زیست محیطی کوزنتس مبنی بر رابطه شکل U وارونه بین رشد اقتصادی و تخریب محیطی زیست می باشد. با توجه به نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر، استفاده از انرژی های پاک از قبیل انرژی بیوگاز، انرژی خورشیدی و انرژی باد توصیه می گردد. همچنین، سیاست گذاری در راستای ارتقای فناوری تولید و توزیع انرژی در کشور، واقعی سازی بهای انرژی، افزایش استاندارد های فنی و محیط زیستی صنایع، گسترش انرژی های پاک، درونی سازی هزینه های اجتماعی انتشارکربن و تخریب محیط زیست شرایطی فراهم گردد تا افزایش تولید ناخالص داخلی با کمترین هزینه های محیط زیستی توام گردد. همچنین، نرخ شهرنشینی و مصرف انرژی اثر مثبت بر انتشار کربن دارند، اما اثر صنعتی شدن بر انتشار کربن مثبت بوده اما معنادار نیست.نتیجه گیری: با آشکار شدن بیشتر مزایای بانکداری دیجیتال، انتظار می رود که در سال های آتی رقابت بیشتری در زمینه دیجیتال سازی صورت گیرد و موفقیت یا شکست در این زمینه، می تواند آینده یک بانک را کاملا متاثر نماید. از طرف دیگر، با توجه به هدررفت انرژی در کشور و مقوله بهینه سازی مصرف سوخت، سیاست گذاران می توانند با حمایت، تشویق و ترغیب دیجیتالی سازی، گامی در راه تحقق این هدف بردارند. یافته های تحقیق همچنین نشان می دهد که به موازات توسعه اقتصادی و افزایش درآمد سرانه از شدت انرژی و انتشار کربن کاسته خواهد شد.

کلیدواژه ها:

بانکداری دیجیتال ، تولید ناخالص داخلی سرانه ، انتشارکربن ، رگرسیون داده های تابلویی