بررسی تاثیر عدم قطعیت عوامل اقتصادی - اجتماعی بر ردپای اکولوژیکی در کشورهای منتخب عضو بریکس، با تاکید بر شاخص جهانی شدن (KOF)

سابقه و هدف: ردپای اکولوژیکی به عنوان یک معیار ترکیبی، تعادل بین عرضه و تقاضای محیط زیستی را اندازه گیری می کند و نمایانگر هکتار زمین با بهره وری متوسط جهانی است. این شاخص نقش مهمی در تصمیم گیری های مدیریتی و برنامه ریزی پایداری دارد. در پژوهش حاضر، تاثیر عدم قطعیت عوامل اقتصادی - اجتماعی بر ردپای اکولوژیکی کشورهای گروه بریکس (BRICS) طی سال های ۱۳۷۱ تا ۱۴۰۱ مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه، نقش فعالیت های انسانی در فشار بر منابع طبیعی را تحلیل می کند و راهکارهای مدیریتی را برای کاهش این فشار ارائه می دهد.مواد و روش ها: در این مطالعه، برای تحلیل داده ها و ارزیابی تاثیر پنج متغیر کلیدی بر ردپای اکولوژیکی (ECFP) از مدل رگرسیون فازی با ضرایب متقارن استفاده شد. این متغیرها شامل شهرنشینی(URB) ، مصرف انرژی برق آبی(HPW) ، شاخص جهانی شدن (GLIN)، تجارت (TRD) و درآمد سرانه (GDP) هستند. استفاده از مدل رگرسیون فازی به دقت تحلیل روابط غیرخطی بین متغیرها کمک می کند. نرم افزار MATLAB به عنوان ابزار محاسباتی برای برآورد مدل انتخاب شد. این رویکرد به شناسایی میزان تاثیر هر یک از متغیرها بر ردپای اکولوژیکی کمک می کند و می تواند پایه ای برای تصمیم گیری های مدیریتی در حوزه محیط زیست فراهم آورد.نتایج و بحث: نتایج نشان داد که شهرنشینی بر ردپای اکولوژیکی در کشورهای موردبررسی تاثیرات مختلفی دارد. برزیل با عدد ۸۶۵/۴ بیشترین تاثیر را داشته است، درحالی که چین با عدد ۱۸۰/۰ کمترین تاثیر را ثبت کرده است. در مورد مصرف انرژی برق آبی، آفریقای جنوبی با عدد ۹۶۹/۳ بیشترین میزان تاثیر را به خود اختصاص داده است درحالی که ایران، با عدد ۱۶-۱۰×۳۸۹/۶ کمترین میزان اثرگذاری را نشان داده است. نتایج در خصوص شاخص جهانی شدن نیز نشان می دهد که ایران با عدد ۹۹۱/۴ بیشترین تاثیر را دارد، درحالی که آفریقای جنوبی با عدد ۱۴-۱۰×۷۲۲/۱ کمترین تاثیر را ثبت کرده است. در حوزه تجارت، مصر با عدد ۵۶۳/۰ بیشترین اثرگذاری را داشته است، درحالی که ایران در این زمینه، با عدد ۱۶-۱۰×۱۷۰/۶ کمترین اثرگذاری را به خود اختصاص داده است. نتایج در رابطه با درآمد سرانه نیز نشان می دهد که چین با عدد ۱۰۴/۲ بیشترین تاثیر را دارد، درحالی که برزیل با عدد ۱۴-۱۰×۱۹۷/۸ کمترین تاثیر را ثبت کرده است. مقادیر ارائه شده نشان می دهند که تفاوت های قابل توجهی در بین کشورها وجود دارد. این اعداد دقیقا وضعیت هر کشور در هر شاخص را نشان می دهند. علاوه بر این، این داده ها نشان دهنده تنوع پذیرفته شده در عملکرد کشورها در حوزه های مختلف اقتصادی و محیط زیستی هستند و می توانند به عنوان ابزاری برای برنامه ریزی و تصمیم گیری استفاده شوند. همچنین، این تفاوت ها نشان می دهند که هر کشور به طور منحصربه فردی با چالش های خاص خود روبه رو است و نیازمند راهکارهای مشخصی برای بهبود شرایط است. در این راستا، تحلیل دقیق داده ها نشان می دهد که عوامل مختلف به صورت منحصربه فردی در هر کشور تاثیر می گذارند و سبک زندگی، سطح صنعتی شدن و سیاست های مدیریت منابع طبیعی نقش مهمی در شکل گیری این تفاوت ها ایفا می کنند. لذا، بررسی جزئیات هر متغیر در قالب مطالعات بیشتر، می تواند منجر به درک عمیق تری از تعاملات پیچیده بین انسان و محیط زیست شود.نتیجه گیری: نتایج تحلیل نشان می دهد که عوامل مختلفی همانند شهرنشینی، انرژی برق آبی، جهانی شدن، تجارت و درآمد سرانه تاثیرات متفاوتی بر ردپای اکولوژیکی کشورهای عضو بریکس دارند. شهرنشینی در مصر و آفریقای جنوبی تاثیر قابل توجهی دارد، اما در ایران به دلیل عدم قطعیت بالا، تاثیر متفاوتی نشان می دهد. مصرف انرژی برق آبی در اغلب کشورها اهمیت کمی دارد، به جز چین. جهانی شدن و تجارت تاثیر ضعیفی گذاشته اند، درحالی که درآمد سرانه در چین و روسیه معنادار است، اما در ایران به علت تحریم ها، کاهش یافته است.

کلیدواژه ها:

ردپای اکولوژیکی ، شاخص جهانی شدن ، شهرنشینی ، عدم قطعیت ، کشورهای بریکس