تاثیر فعالیت های اقتصادی زودبازده بر مهاجرت در شرایط حاد خشک سالی (مورد مطالعه: منطقه سیستان)

سابقه و هدف: یکی از مهم ترین عوامل پایداری هر منطقه ­ای دارا بودن معیشت پایدار جوامع محلی است. در بسیاری از مناطق از جمله منطقه سیستان، شغل غالب جوامع محلی کشاورزی، دامداری، صیادی و... بوده است، اما خشک سالی های ایجادشده به رکود فعالیت ­های اقتصادی منجر شده است.مواد و روش­ ها: با توجه به این که در منطقه سیستان، عدم رعایت حق آبه تالاب بین المللی هامون و تشدید خشک سالی به رکود فعالیت های اقتصادی منجر شده است، جوامع محلی برای تامین معاش خانواده خود مجبور به ترک منطقه می شوند؛ بنابراین، توسعه معیشت پایدار در این منطقه الزامی می­ باشد. هدف از این تحقیق بررسی تاثیر فعالیت­ های اقتصادی بر مهاجرت از دیدگاه جوامع محلی است. تحقیق از نوع کاربردی با روش توصیفی-استنباطی است؛ بدین منظور در ابتدا طبق دیدگاه جوامع محلی با استفاده از پرسشنا­مه از جامعه آماری ۲۵۰ نفری، عوامل موثر بر تمایل به مهاجرت (تنوع فعالیت­ های اقتصادی، رضایت اقتصادی، سن سرپرست خانوار، تحصیلات، وضعیت خشک سالی، درآمد خانوار و تعداد اعضای خانواده) بررسی گردید، سپس به منظور بررسی معنادار بودن این عوامل بر مهاجرت، از مدل سازی رگرسیون چندمتغیره استفاده شد تا مشخص گردد از دیدگاه جوامع محلی چه عواملی منجر به مهاجرت آنان می­ شود. بدین صورت برنامه­ ریزان و مسئولان می ­توانند طبق دیدگاه جوامع محلی، مهم ترین عوامل موثر بر مهاجرت را برای توسعه فعالیت­ های اقتصادی زودبازده به منظور جلوگیری از مهاجرت، در اولویت بررسی قرار دهند.نتایج و بحث: در این تحقیق تاثیر شاخص ­های تنوع فعالیت ­های اقتصادی، رضایت اقتصادی، سن سرپرست خانوار، تحصیلات، خشک سالی، درآمد خانوار و تعداد اعضای خانواده بر تمایل به مهاجرت جوامع محلی سیستان از دیدگاه جوامع محلی بررسی شد. در ابتدا بررسی پایایی پرسشنامه­ ها انجام شد و با توجه به این که آلفای کرونباخ بیشتر از ۷/۰ می­باشد، قابل قبول بودن داده ­ها تایید گردید. سپس معنادار بودن متغیرهای تنوع فعالیت ­های اقتصادی، رضایت اقتصادی، سن سرپرست خانوار، تحصیلات، خشک سالی، درآمد خانوار و تعداد اعضای خانواده به عنوان متغیرهای مستقل بر تمایل به مهاجرت به عنوان متغیر وابسته در مدل سازی رگرسیونی بررسی شد. نتایج نشان داد تمامی متغیرها معنادار هستند. معناداری آماره F به میزان ۹۲/۱۲۲ نیز معناداری کل مدل را تایید کرد، همچنین، بررسی آماره دوربین واتسون (DW) نیز عدم وجود خودهمبستگی در مدل را نشان داد، میزان R۲ معادل ۷۸/۰ به دست آمد و نشان می­ دهد ۷۸ درصد از تغییرات تمایل به مهاجرت توسط متغیرهای مستقل مورداستفاده در تحقیق تبیین می­ گردد. بررسی ضرایب متغیرها نشان داد افزایش تنوع فعالیت ­های اقتصادی، رضایت اقتصادی و درآمد خانوار منجر به کاهش مهاجرت می­ شود و در شرایط فعلی، سن سرپرست خانوار، تحصیلات، خشک سالی و تعداد اعضای خانواده، منجر به افزایش مهاجرت می ­گردد.نتیجه گیری: در این تحقیق در ابتدا پایایی پرسشنامه ­های استفاده شده با آلفای کرونباخ تایید شد و ارزیابی رابطه میان متغیرهای مستقل (تنوع فعالیت­ های اقتصادی، رضایت اقتصادی، سن سرپرست خانوار، تحصیلات، وضعیت خشک سالی، درآمد خانوار و تعداد اعضای خانواده) بر متغیر وابسته (تمایل به مهاجرت) در مدل سازی رگرسیونی بررسی شد. نتایج، معنادار بودن مدل و معنادار بودن متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته را نشان داد. نتایج نشان داد که با توسعه فعالیت­ های اقتصادی، افزایش درآمد خانوارها که خود منجر به افزایش رضایت اقتصادی می­ شود، تمایل به مهاجرت جوامع محلی کاهش می ­یابد، اما اگر شرایط به صورت کنونی باقی بماند، با توجه به کاهش سطح درآمد خانوارها و افزایش فقر و بیکاری، سرپرست خانوارها و جوانان تحصیل کرده به منظور تامین معاش مجبور به مهاجرت هستند؛ بنابراین، لزوم توجه و حمایت مدیران و مسئولان مربوطه، به منظور توسعه فعالیت­ های اقتصادی زودبازده به منظور کاهش مهاجرت در منطقه سیستان ضروری می­ باشد.

کلیدواژه ها:

فعالیت­ های اقتصادی ، سیستان ، خشک سالی ، مهاجرت ، معیشت پایدار