ارزیابی کمی امنیت انرژی ایران و تحلیل حساسیت نتایج به نحوه محاسبه

در این مطالعه ضمن ارائه تعریف بومی و بروزشده برای امنیت انرژی، با استفاده از ۲۲ شاخص در ۵ دسته کلی شامل تداوم عرضه پایدار، ایمنی و اطمینان عرضه، محدودیت های محیط زیستی و منابع طبیعی، محدودیت های اقتصادی و تاب آوری و محدودیت های سیاسی-امنیتی، شاخص کلی امنیت انرژی ایران در دوره ۱۳۸۴-۱۴۰۰ با استفاده از روش وزن دهی شانون-تاپسیس ازریابی شده است.. با توجه به نقش فناوری های تجدیدپذیر در توسعه پایدار، در این مطالعه تاثیر کمیابی مواد حیاتی خام مورد نیاز فناوری های تجدیدپذیر نیز بر امنیت انرژی دیده شده است.. نتایج نشان می دهند دسته محدودیت های اقتصادی و امنیتی و محدودیت های زیست محیطی وضعیت نزولی شدیدتری را تجربه کرده اند.. شاخص ترکیبی امنیت انرژی بطور متوسط روند نزولی را در طی دوره مذکور طی کرده است.. بالاترین و پایین ترین شاخص امنیت انرژی در طی دوره مورد بررسی به ترتیب برای سال ۱۳۸۶ با شاخص ۰..۵۶ و سال ۱۳۹۷ با شاخص ۰..۳۸ ارزیابی شده است.. از شاخص هرفیندال-هیرشمن به عنوان شاخص کمیابی مواد حیاتی خام مورد نیاز فناوری های تجدیدپذیر استفاده شده است.. مقادیر محاسبه شده نشان دهنده تمرکز بالای تولید این مواد در تعداد محدودی از کشورهای خاص است که این موضوع امنیت انرژی کشور را کاهش می دهد.. در این مقاله، تحلیل حساسیت شاخص امنیت انرژی نسبت به روش های نرمال سازی، تجمیع و دسته بندی شاخص ها انجام شده است تا علت اختلافات مشاهده شده در محاسبات امنیت انرژی در مطالعات مختلف بررسی شود.. نتایج نشان می دهد که محاسبه امنیت انرژی به ویژه نسبت به روش نرمال سازی از حساسیت بالایی برخوردار است..

کلیدواژه ها:

امنیت انرژی ، شاخص مرکب ، آنتروپی ، تاپسیس ، مواد حیاتی خام