مطالعه ی تطبیقی آکراسیا در تفاسیر قرآن: نقد دیدگاه سقراط و ارسطو در پرتو آرای مفسران اسلامی

این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی به بررسی تطبیقی آکراسیا (ضعف اراده) در تفاسیر قرآن با محوریت آرای مفسران اسلامی می پردازد و به نقد دیدگاه های سقراط و ارسطو درباره نسبت معرفت و عمل می پردازد. در یک سو دیدگاه سقراط قرار دارد که با نظریه «وحدت معرفت و عمل» معتقد است معرفت حقیقی ضرورتا به عمل نیک می انجامد، و در سوی دیگر، نظریه ارسطو درباره امکان آکراسیا نشان می دهد انسان ممکن است با وجود معرفت به خیر، مرتکب شر شود. با تحلیل آیات قرآنی و بررسی تفاسیر فریقین، این مقاله نشان می دهد که قرآن با طرح مفهوم «معرفت تحریف پذیر» و تاکید بر نقش محوری تزکیه نفس، نظریه سومی ارائه می دهد که فراتر از این دو دیدگاه است. یافته ها حاکی از آن است که از منظر تفسیری قرآن، معرفت یقینی تنها زمانی به تعهد عملی می انجامد که با تزکیه همراه باشد؛ در غیر این صورت ممکن است تحت تاثیر عواملی مانند تکبر، عناد یا هواپرستی بی اثر شود. این تحقیق با ارائه «مدل سه بعدی تعهد» (ترکیب معرفت، تزکیه نفس و لطف الهی) درصدد تبیین راهکار قرآنی برای غلبه بر آکراسیا بر اساس آرای مفسران اسلامی است.

کلیدواژه ها:

آکراسیا ، وحدت معرفت و عمل ، معرفت تعریف پذیر ، اخلاق قرآنی ، تزکیه