تحلیل ساختاری مولفه های موثر بر کاربرد واقعیت مجازی در ارزیابی کیفیات محیطی فضاهای عمومی شهر تبریز

فضاهای عمومی شهری به عنوان بستر تعاملات اجتماعی و هویت بخش منظر شهری، نقشی تعیین کننده در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می کنند. فناوری واقعیت مجازی به عنوان ابزاری نوین و تحول آفرین، امکان شبیه سازی تعاملی و چندحسی فضاها را پیش از اجرا فراهم آورده و پتانسیل بالایی برای پرکردن شکاف میان طراحی و ادراک کاربران دارد. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل ساختاری مولفه های کلیدی موثر بر کاربرد واقعیت مجازی در ارزیابی کیفیات محیطی فضاهای عمومی شهر تبریز است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهی و با استفاده از تکنیک تحلیل ساختاری (نرم افزار میک مک) به شناسایی و تحلیل روابط متقابل مولفه ها پرداخته است. داده ها با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و نظرات ۲۵ نفر از خبرگان گردآوری شد. یافته های پژوهش بیانگر آن است که سیستم مولفه ها در حالت ناپایدار قرار دارد که نشان دهنده پیچیدگی و پویایی بالای روابط میان آن هاست. بر اساس تحلیل های کمی، مولفه «هماهنگی بین ذینفعی و آگاهی مکانی» با امتیاز تاثیرگذاری ۹۰۹ (مستقیم) و ۹۰۹ (غیرمستقیم)، «امنیت (عینی و ذهنی)» و«سرزندگی و تعامل اجتماعی» با امتیاز ۸۳۳ و ۸۳۳ به ترتیب بالاترین میزان تاثیرگذاری را بر سایر مولفه ها داشته و به عنوان کلیدی ترین پیشران ها در ارزیابی کیفیات محیطی با استفاده از واقعیت مجازی شناسایی شدند. نتایج نشان می دهد که واقعیت مجازی نه تنها ابزاری برای بازنمایی بصری، بلکه بستری برای هم آفرینی اجتماعی و مشارکت ذی نفعان در فرآیند طراحی است. یافته های تحلیل ساختاری نشان می دهد که مولفه های کالبدی-عملکردی، ادراکی-حسی، اجتماعی-تعاملی و زیست محیطی-آسایشی، چهار بعد اصلی تاثیرگذار بر کاربرد واقعیت مجازی در ارزیابی کیفیات محیطی فضاهای عمومی تبریز هستند و می تواند به عنوان ابزاری راهبردی در فرآیند طراحی شهری، تصمیم گیری مشارکتی، آموزش طراحی و سیاست گذاری مبتنی بر شواهد به کار گرفته شود. به کارگیری واقعیت مجازی در فرآیند ارزیابی کیفیات محیطی، گامی موثر در جهت گذار از رویکردهای سنتی و ذهنی به ارزیابی های عینی، پویا و کاربرمحور است.

کلیدواژه ها:

واقعیت مجازی ، کیفیت محیطی ، فضاهای عمومی ، تبریز ، تحلیل میک مک