<span dir="RTL" lang="AR-SA">بهبود ادراک فضایی کودکان با تمرین های بدنمند برپایه عناصر فضای معماری

ادراک فضایی یکی از مولفه های اساسی رشد شناختی کودکان است که نقش مهمی در تعامل با محیط، جهت یابی و یادگیری ایفا می کند. با وجود اهمیت این توانایی، بخش قابل توجهی از رویکردهای آموزشی و پژوهشی موجود، ادراک فضایی را عمدتا در قالب فرآیندهای ذهنی یا مهارت های دیداری بررسی کرده اند و کمتر به نقش بدن، حرکت و تجربه مستقیم محیط توجه داشته اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت عناصر بنیادین طراحی معماری در توسعه ادراک فضایی کودکان، این موضوع را از منظر علوم شناختی و پدیدارشناسی ادراک بررسی می کند. این پژوهش از نوع نظری–مفهومی بوده و با رویکردی تحلیلی–تفسیری انجام شده است. مفاهیم بدنمندی، ادراک چندحسی و حسی–حرکتی در دو حوزه علوم شناختی و پدیدارشناسی تحلیل شدند تا نشان داده شود هر دو رویکرد، علی رغم تفاوت های معرفت شناختی، بر نقش بنیادین «حرکت» به عنوان تاثیرگذارترین مولفه ی حسی–ادراکی در شکل گیری تجربه فضایی هم سو هستند. در ادامه، با تکیه بر مفهوم "حرکت دربرگیرنده" که در ارتباطی تنگاتنگ با اساس مفهوم "بدنمندی" است، نحوه ی بیان و ادراک حرکت در فرم های ایستای معماری تبیین شد و بر این اساس، عناصر بنیادین طراحی معماری—نقطه، خط، سطح و حجم—از منظر الگوهای حرکتی ای که در بدن ادراک کننده برمی انگیزند بازخوانی شدند. نتایج نشان می دهد که هر یک از این عناصر، الگوی حرکتی بدنمند متفاوتی (توقف و تمرکز، امتداد و جهت یابی، تماس و مواجهه، احاطه شدگی) را فعال می کند که به شکل گیری مفاهیم فضایی بنیادین می انجامد. بر این اساس، مدلی مفهومی ارائه شده است که ارتباط میان عناصر بنیادین معماری، الگوی حرکتی برانگیخته شده و مفهوم فضایی ادراک شده را تبیین می کند و می تواند مبنایی نظری برای طراحی و ارزیابی تمرین های بدنمند در پژوهش های آتی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

ادراک فضایی ، عناصر بنیادین طراحی معماری ، بدنمندی ، حرکت ، آموزش کودک