سنجش تاب آوری نهادی نظام گردشگری ایران در برنامه هفتم پیشرفت

زمینه و هدف: صنعت گردشگری در ایران با وجود ظرفیت های عظیم طبیعی، تاریخی و فرهنگی، همواره با موانع ساختاری و نهادی مواجه بوده است. برنامه هفتم پیشرفت برای اولین بار فصلی مستقل با عنوان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به این حوزه اختصاص داده است. با توجه به آسیب پذیری صنعت گردشگری در برابر بحران های مختلف، ارزیابی تاب آوری نهادی این سند بالادستی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این پژوهش با هدف سنجش تاب آوری نهادی نظام گردشگری ایران در برنامه هفتم پیشرفت انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش با رویکرد تحلیل نهادی و با استفاده از پرسشنامه شامل هفت اصل تنوع و افزونگی، مدیریت ارتباطات، مدیریت متغیرهای کند و بازخوردها، تفکر سیستم های سازگار پیچیده، ترغیب یادگیری، گسترش مشارکت و حکمرانی چندمرکزی انجام شد. داده ها از طریق پنل ۱۰ نفره از خبرگان حوزه گردشگری گردآوری و با استفاده از آزمون ناپارامتری فریدمن تحلیل شد.یافته ها: نتایج نشان داد برنامه هفتم در حوزه گردشگری از تاب آوری نهادی مطلوبی برخوردار نیست. اصول مدیریت ارتباطات و گسترش مشارکت پایین ترین امتیاز را کسب کردند که نشان دهنده ضعف جدی در هماهنگی بین بخشی و مشارکت ذی نفعان است. اصل تفکر سیستم های سازگار پیچیده بالاترین امتیاز را داشت. گویه پیش بینی بحران های پیش بینی نشده و لحاظ کردن پیچیدگی های غیرخطی به ترتیب بالاترین رتبه را در میان گویه ها کسب کردند.نتیجه گیری و پیشنهادات: برنامه هفتم علی رغم نوآوری در اختصاص فصل مستقل، همچنان با کاستی های جدی در ابعاد نهادی مواجه است. پیشنهاد می شود سازوکارهای هماهنگی بین بخشی تقویت، مشارکت ذی نفعان توسعه، وابستگی به آیین نامه کاهش، تنوع بخش های گردشگری افزایش و ساختارهای چندمرکزی حکمرانی تقویت شوند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری نهادی ، برنامه هفتم پیشرفت ، گردشگری ، مشارکت ، حکمرانی گردشگری