از کالبد منقطع تا ادراک یکپارچه: تدوین چارچوب «انسجام فضایی» در محیط های آموزشی کودکان دارای اوتیسم بر پایه هندسه توالی فضا

ادراک صحیح و معناشناختی محیط، شرط اساسی شکل گیری رفتارهای سازگارانه در فضاست؛ بااین حال، کودکان دارای اوتیسم به دلیل اختلال در پردازش محرک های حسی و فرایندهای شناختی، فضا را به صورت مجموعه ای منقطع و فاقد معنای گشتالتی تجربه می کنند. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان از طریق سازمان دهی هدفمند مولفه ها و محرک های محیطی، فرایند ادراک کل منسجم را در این کودکان تسهیل کرد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی - تحلیلی بر روی اسناد متون روان شناسی و معماری انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که با تحلیل سه لایه اختلالات رفتاری این کودکان (حسی - حرکتی، ارتباطی - اجتماعی و شناختی - ادراکی)، می توان به سه وجه متناظر شامل «حسی بودن فضا»، «الگوسازی در فضا» و «توالی فضایی» دست یافت. تحلیل این اصول آشکار می سازد که فصل مشترک آن ها در کانسپت «انسجام فضایی» تجلی می یابد که قابلیت عینی سازی از طریق «سازمان دهی خطی در معماری» را می تواند داشته باشد. براین اساس، طراحی باتکیه بر هندسه توالی فضا و عرصه بندی سه گانه مسیر (خصوصی، نیمه خصوصی و عمومی) به همراه ایجاد روندهای حسی صعودی یا نزولی، بار شناختی ذهن کودک را کاهش می دهد. در نهایت، این چارچوب فرایندمحور، ادراک کودک را از تجربه ای ناخوشایند به سوی درک معنادار محیط هدایت کرده و زمینه استقلال رفتاری و یادگیری موثر را تقویت می کند.

کلیدواژه ها:

ادراک معنایی ، انسجام فضایی ، کودکان دارای اوتیسم ، محرک های حسی محیطی ، هندسه توالی فضا