از گذشته تا آینده: بررسی تاریخچه پژوهش در آموزش شیمی سبز و نقش دانش آموزش محتوا

پیشینه و اهداف: هدف از این پژوهش، شناسایی ابعاد و مولفه های مقالات منتشرشده در حوزه آموزش شیمی سبز در چارچوب نظری دانش آموزش محتوا (PCK) است. جامعه آماری این مطالعه، مقالات آموزش شیمی سبز منتشرشده در مجلات علمی و معتبر است. روش ها: با مرور سیستماتیک در پایگاه اطلاعاتی مجلات تخصصی نور، بانک اطلاعات نشریات کشور، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و گوگل اسکالر و حذف موارد تکراری، تعداد ۳۰ مقاله در محدوده زمانی ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۳ بازیابی شده است. عنوان، چکیده و کلید واژگان این مقالات وارد نرم افزار MaxQDA شده و بعد از کدگذاری تحلیل شده است. یافته ها: نتایج حاکی از آن است که پس از سال ۱۳۸۳ شاهد موج های افزایشی در تعداد مقالات آموزش شیمی سبز پذیرش شده از طرف مجلات علمی هستیم که در این بین، نشریه «پژوهش در آموزش شیمی» دارای بیشترین سهم است. از بین زیر گروه های شیمی، بیشترین سهم به «الکتروشیمی»، «شیمی آلی» و «نانو شیمی» اختصاص دارد. اغلب جهت گیری مقالات، پایداری و آزمایشگاهی است. از بین اصول دوازده گانه شیمی سبز، تمرکز مقالات به ترتیب بر اصول ششم (طراحی بهینه برای استفاده از انرژی)، دوم (اقتصاد اتمی)، اول (پیشگیری از تولید زباله) و هفتم (استفاده از مواد تجدیدپذیر) به تعداد ۱۱، ۷، ۵ و ۴ مقاله است. در مورد اهداف هفده گانه توسعه پایدار، توجه مقالات به ترتیب بر اهداف چهارم (آموزش با کیفیت)، یازدهم (شهرها و جوامع پایدار)، هفتم (انرژی مقرون به صرفه و پاک)، هشتم (کار شایسته و رشد اقتصادی)، سوم  (سلامت و تندرستی خوب) و ششم (آب تمیز و فاضلاب)  به تعداد ۲۸، ۱۳، ۱۱، ۷، ۶ و ۳ مقاله است. نتیجه گیری: بر اساس تحلیل فراوانی کدها، سلسله مراتبی از اهمیت کدها وجود دارد که منعکس کننده ابعاد و مولفه های اصلی پژوهش در آموزش شیمی سبز ایران است.

کلیدواژه ها:

آموزش ، پژوهش ، شیمی سبز ، توسعه پایدار ، دانش آموزش محتوا ، آموزش STEM