تحلیل پدیدار شناسانه ادراکات و توصیفات دانشجو معلمان آموزش فیزیک و شیمی از روند تکامل نظریه های اتمی

پیشینه و اهداف: تسلط کامل آموزشگر بر نظریه ­های اتمی، تاثیرات مثبتی بر عمق بخشی به آموزش علوم پایه خواهد داشت. هدف از این پژوهش، سنجش درک مفهومی نظریه­ های اتمی و خصوصیات بارز آنها، علت پیدایش و ناتوانی هر نظریه توسط دانشجومعلمان رشته ­آموزش فیزیک و شیمی به عنوان مدرسین آینده ­ی نظام آموزشی است. روش ها: پژوهش حاضر،کیفی، از نوع پدیدارشناسی تفسیری است. جامعه پژوهش دانشجومعلمان سال اول رشته های آموزش فیزیک و شیمی دانشگاه فرهنگیان تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بودند که با استفاده از روش نمونه گیری مبتنی بر هدف، تعداد ۲۵ نفر؛ نمونه ی پژوهش را تشکیل دادند. تصمیم گیری برای پایان نمونه گیری، مبتنی بر اشباع ایده ی نظری است. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاریافته بوده که مصاحبه های ضبط شده به روش استرابرت و کارپینتر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. به منظور صحت داده ها و اطلاعات در پژوهش حاضر از ۴ معیار مقبولیت، قابلیت اعتماد، تائیدپذیری و انتقال پذیری استفاده شد یافته ها: با تحلیل دانسته ­های شرکت­ کنندگان از مفاهیم، تاریخچه و روند تکامل نظریه ­های اتمی از نظریه دالتون تا نظریه موجی شرودینگر، ۴ مضمون اصلی شامل کج­ فهمی در باب مدل ­های اتمی، فقدان یا نقص دانش تاریخی از نظریه­ های اتمی، لزوم بازنگری محتوای درسی و راهبردهای ارتقای دانش نظری مدل اتمی و ۲۲ مضمون فرعی استخراج گردید. نتیجه گیری: نتایج، گویای آن است که درک بیشتر  شرکت­ کنندگان از اتم به صورت نظریه اتمی بور بوده و درک نسبتا مناسبی از هسته شامل پروتون و نوترون و مدارهای الکترونی بر پایه این نظریه دارند. علی­رغم این موضوع ضعف عمده در درک نظریه اتمی شرودینگر مشهود است. اکثر شرکت ­کنندگان، هیچ ذهنیت منسجمی از ابرالکترونی نظریه کوانتومی، خاصیت دوگانه موجی- ذره­ای الکترون­ها و تفاوت آن با مدارهای ساده اتمی بور نداشتند. بنابراین می ­توان با بازنگری در برنامه ­های درسی مقطع متوسطه و دانشگاه و ارائه راهبردهای علمی و عملی گام­های موثری در برطرف کردن این کج­ فهمی ­ها و ضعف­ ها برداشت.

کلیدواژه ها:

نظریه های اتمی ، تحلیل پدیدارشناختی تفسیری ، ساختار اتمی ، تاریخ علم