طراحی مدل ریسک های نهفته در صادرات غیرنفتی ایران با توجه به تحریم های غرب علیه کشور

امروزه صادرات محصولات غیرنفتی در کشورهای نفت خیز همچون ایران به عنوان یکی حوزه های صادراتی قدرتمند محسوب می شود، زیرا تکیه بر خام فروشی و تک محصولی در صادرات عملا در دنیای امروز به واسطه پیچیدگی ها و شرایط متحول جهان اشتباه است و در کشور ایران به واسطه ی تحریم های غرب، این موضوع به مراتب پیچیده تر شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی و دسته بندی انواع ریسک های نهفته در فرآیند صادرات غیرنفتی جمهوری اسلامی ایران در سایه تحریم های اقتصادی غرب انجام شده است. با توجه به اهمیت این موضوع در شرایط اقتصاد مقاومتی کشور ایران، شناسایی دقیق و عمیق این ریسک ‎ها برای اتخاذ راهبردهای مناسب صادراتی ضروری است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل ریسک های نهفته در صادرات غیرنفتی ایران با توجه به تحریم های غرب علیه کشور انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، با رویکرد کیفی انجام گرفته است. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل محتوای داده ها گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختار یافته با ۵۱ نفر از متخصصین و مدیران فعال در حوزه بازرگانی خارجی و بانکداری بین المللی جمع آوری شده اند. نتایج پژوهش، ریسک ها را در چهار دسته اصلی تقسیم بندی نمود که مشتمل بر ریسک های مالی و اعتباری، ریسک های لجستیکی، ریسک های بازرگانی و قراردادی، ریسک های سیاسی و نظارتی دسته بندی کرد و مولفه های نهفته هر ریسک را در بستر تحریم های فراسرزمینی مورد تبیین قرار داده اند. یافته ها نشان می دهد که ریسک های مالی و شهرت، بیشترین تاثیر را بر کاهش سهم ایران از بازارهای جهانی دارند. نتایج نهایی پژوهش به طراحی مدل ریسک های نهفته در صادرات غیرنفتی ایران با توجه به تحریم های غرب علیه کشور منجر شد که می تواند به صادرکنندگان محصولات در بهبود وضعیت صادراتی و بهره برداری بهینه از شرایط کمک نماید. همچنین این پژوهش راهکارهایی مبتنی بر تقویت سیستم های پرداخت جایگزین و تنوع بخشی به روش های بیمه صادراتی پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

صادرات غیرنفتی ، تحریمهای اقتصادی ، ریسکهای پنهان ، روش تحقیق کیفی ، اقتصاد مقاومتی