الزامات تصمیم گیری شرعی در نظام بانکی ایران با استفاده از روش دلفی فازی

امروزه تصمیم گیری شرعی (SDM) به یکی از عناصر بانکداری اسلامی بدل شده است که سعی در تعیین و تنظیم احکام و تصمیمات شرعی مرتبط با عملیات و فعالیت های بانک های اسلامی دارد. این تصمیم گیری و تعیین مصوبات شرعی به اطمینان از انطباق عملیات بانکی با موازین و اصول شریعت منجر می شود. نهادهای متولی تصمیم گیری شرعی در نظام بانکی که شامل کمیته های نظارت شرعی درون بانکی، هیئت مرکزی شریعت و مدیریت و ارکان های حاکمیتی غیر از کمیته های نظارت شرعی می شود بایستی جهت اتخاذ تصمیم صحیح، الزاماتی را رعایت نمایند. پس از بررسی ادبیات موضوع، موازین فقه امامیه، قوانین بالادستی و خصوصا استاندارد حاکمیتی شماره ۱۸ سازمان حسابداری و حسابرسی موسسات مالی اسلامی، چهار دسته الزامات به همراه ۲۱ گویه استخراج و شناسایی شدند که در دسته بندی کلی توجه به ضوابط فقهی عمومی و اختصاصی، توجه به مسائل زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG)، توجه به اهداف توسعه پایدار (SDG) و واسطه گری مبتنی بر ارزش (VBI) در دسته الزامات ایجابی و پرهیز از عوامل مختل کننده روان شناختی در دسته الزامات سلبی قرار گرفته است. در ادامه با توجه به هدف پژوهش، نمونه گیری هدفمند به روش گلوله برفی و با حجم نمونه ۳۳ نفر صورت گرفت تا ۲۱مولفه شناسایی شده از طریق پرسشنامه در اختیار خبرگان و صاحبنظران قرار بگیرد. در ادامه با بهره گیری از نظرات خبرگان و به کارگیری روش دلفی فازی، الزامات استخراج شده، بررسی مجدد شده که از این میان ۱۷ الزام مورد تائید جامعه خبرگانی قرار گرفتند.

کلیدواژه ها:

بانکداری اسلامی ، تصمیم گیری شرعی ، حاکمیت شرعی ، ضوابط فقهی