<span lang="FA">رویکرد ماده گرایی نظام اخلاقی هابز

توماس هابز در فلسفه سیاسی غرب، آغازگر به کارگیری استدلال و روش هندسی در مباحث سیاست و انسان شناسی به شمار می رود. او تحت تاثیر جهان بینی گالیله، تبیینی مکانیکی از ماهیت انسان ارائه داد و انسان را همچون موجودی مادی و تابع قوانین حرکت و علت پذیری در طبیعت تلقی کرد. این پژوهش به تحلیل مبانی انسان شناختی اندیشه هابز می پردازد که بر پایه های هستی شناختی مکانیکی استوار است. هدف اصلی، تبیین این نکته است که تلقی هابز از انسان به مثابه موجودی ماشین وار چگونه نظام اخلاقی او را شکل می دهد؛ نظامی که اخلاق را از حوزه مفاهیم ذاتی و درونی به سطح قراردادهای اجتماعی مبتنی بر ترس از مرگ و تلاش برای حفظ بقا تقلیل می دهد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تفکر هابز، با وجود تاکید بر نظم اجتماعی، اخلاق را به امری وضعی و وابسته به قدرت حاکم فرومی کاهد؛ در نتیجه، الزام اخلاقی از درون انسان برنمی خیزد؛ بلکه تابع اراده اقتدار سیاسی است. پیامد چنین نظامی، پیدایش نوعی نسبیت اخلاقی، ابزاری شدن عقل برای بقا و غفلت از جنبه های تعالی و روحانیت انسانی است. بنابراین در منظومه اخلاقی هابز، انسان در سطح ماشینی پیچیده باقی می ماند و از تکامل معنوی و ارزش های غیرفیزیکی فاصله می گیرد.

کلیدواژه ها:

توماس هابز ، انسان شناسی مکانیکی ، فلسفه سیاسی ، اخلاق قراردادی ، عقل ابزاری