مقدمه ای بر نقش دکترین بسیج در تحول درونی ساختارهای پیشاانقلابی (مطالعه نمونه موردی ستاد رسیدگی به وضع مصدومین و مجروحین زمان جنگ)

بسیج مفهومی آشنا در ادبیات تحولات اجتماعی و انقلاب هاست و به عنوان یکی از مولفه های شکل دهنده و پیش برنده انقلاب ها شناخته می شود. این در حالی است که بسیج در انقلاب اسلامی ایران تنها در مرحله تطور و دگردیسی نقش آفرینی نکرد بلکه در هر مرحله ای از زندگی سیاسی و اجتماعی، بسیج مردم و حضور آنان برای حل مشکلات و روند جاری زندگی نقش ایفا کرده است. این حضور در مواقع بحرانی بیشتر جلوه گر شد زیرا یکپارچه سازی جامعه به معمای ایجاد هم بستگی برای رفع بحران های طبیعی و مصنوعی از سیل و زلزله تا جنگ و ترور به نمایش گذاشت و به آن مشروعیت بخشید. در ادبیات انقلاب اسلامی، بسیج وامدار اندیشه امام خمینی (س) است و پیش و پس از انقلاب اعلامیه ها و فراخوان های رهبر انقلاب فرایندها را تسریع و تسهیل کرده است. به عنوان مثال، جنگ تحمیلی یکی از بحران های مهم نظام جمهوری اسلامی ایران بوده که با تدبیر امام(س)، حضور بسیج در قالب های مختلف آن را رفع کرده است. بسیج در قالب حضور نظامی در جنگ تحمیلی آشکارترین شکل این تشکل نهادینه شده است هرچند نهادهای انقلابی هرکدام به نوبه خود تبلوری از بسیج را ارائه دادند. آنچه تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است، نقش بسیج در تحول درونی ساختارهای پیشاانقلابی است نظیر جهاد دانشگاهی و یا جهادهای خودکفائی در ادارات و سازمان های گوناگون به جای مانده از رژیم سابق. یکی از این تحولات درونی در ساختارهای پیشاانقلابی، ستاد رسیدگی به وضع مصدومین و مجروحین جنگ تحمیلی است که متکی بر بسیج در وزارت بهداری وقت در آستانه جنگ تحمیلی داوطلبانه سامان داده شده است.  این نوشتار قصد دارد با تکیه بر تجربه ستاد رسیدگی به وضع مجروحین و مصدومین جنگ وزارت بهداری حضور مردم در قالب بسیج را در ساختارهای پساانقلابی شناسایی کرده و نشان دهد هم اکنون نیز تنها با اتکا به بسیج بسیاری از چالش ها و معضلات نظام جمهوری اسلامی حل شدنی است.

کلیدواژه ها:

بسیج ، وزارت بهداری ، ستاد رسیدگی به وضع مجروحین و مصدومین ، بحران