اهمیت توجه به تغییر اقلیم در بازخوانی نقش بسیج در تامین و ارتقاء سلامت در جنوب شرق کشور

زمینه و هدف: استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان جنوب شرق ایران با موقعیت جغرافیایی ویژه و جمعیت نسبتا جوان، از لحاظ شاخص های توسعه ای، زیرساختی و بهداشتی در برابر میانگین ملی دارای شکاف های قابل توجهی است. این مطالعه با هدف تحلیل وضعیت سلامت و شناسایی چالش های اصلی بهداشت و درمان استان و همچنین بررسی اثرات متغیرهای اجتماعی سلامت و تغییر اقلیم بر ابزارها و خدمات سلامت انجام شد. روش ها: این مطالعه از مرور و تحلیل گزارش های رسمی و پژوهشی مرتبط با سلامت و توسعه در استان استفاده کرده است. داده های ثانویه از بنیاد همدلان آینده نگر سیستان و بلوچستان (هاسب)، بنیاد پیشنهادی و گزارش های وزارت بهداشت و سازمان های مرتبط بهداشت و درمان جمع آوری و تحلیل شدند. با تمرکز بر شاخص های سلامت، شبکه بهداشتی-درمانی، و زیرساخت های بهداشت، به طور توصیفی-تحلیلی فاصله با میانگین ملی و اثر عوامل فرابخشی بررسی گردید. گزارش ها حاکی از احداث و تکمیل برخی زیرساخت های بهداشتی است (مثلا بیش از ۴۰۰ خانه بهداشت، نزدیک به ۱۰۰ مرکز جامع سلامت و بهبود شبکه بهداشتی-درمانی، تکمیل ۴ بیمارستان با ۶۱۲ تختخواب در چهار شهر) و نیازهای فوری در حوزه های بیمارستانی به ویژه در منطقه جنوب استان مطرح می شوند.یافته ها: شاخص های سلامت و توسعه در استان به طور معنی داری پایین تر از میانگین ملی است؛ فاصله ای در حدود چند سال در برخی شاخص ها وجود دارد (مثلا امید به زندگی)؛ جمعیت جوان استان با فشارهای سلامت و دسترسی محدود به خدمات پایه سلامت مواجه است؛ کمبودهای کلیدی در زیرساخت های بهداشتی و فضای درمانی، به ویژه در مناطق جنوبی، و نیاز به توسعه سریع مجموعه ای از خدمات سلامت مشاهده می شود؛ چالش های عمده بهداشت و درمان شامل مرگ ومیر و معلولیت ناشی از تصادفات، بیماری های واگیردار، سوءتغذیه و وجود ملاحظات جمعیتی- اجتماعی (مهاجرت، اعتیاد، بیماری های ژنتیک/خانوادگی) است؛ تغییر اقلیم و مسائل آب و اقلیم خشک با بیابان زایی و سیلاب های محتمل می تواند بارهای سلامت را تشدید کند و نیازمند مداخلات فرابخشی در حوزه های آبخیزداری و مدیریت محیطی است.نتیجه گیری: برای ارتقای سلامت و کاهش نابرابری در سیستان و بلوچستان، ضروری است توسعه زیرساخت های بهداشتی و درمانی با سرعت بیشتری انجام شود، شبکه بهداشتی-درمانی تکمیل و تجهیزات و فضاهای بیمارستانی تقویت گردد، و مداخلات فرابخشی با تمرکز بر مدیریت منابع آب، تغییر اقلیم و بهبود شرایط اجتماعی سلامت اجرا شود. سیاست گذاری ها باید به سمت تقویت ظرفیت های اجرایی در شهرستان ها، بهبود دسترسی به خدمات پایه سلامت و پاسخ گویی مناسب به چالش های جمعیتی و محیطی حرکت کند.

کلیدواژه ها:

سیستان و بلوچستان ، سلامت عمومی ، شبکه بهداشتی-درمانی ، خانه بهداشت ، تغییر اقلیم ، متغیرهای اجتماعی سلامت