واکاوی «کج فهمی عمدی» در زبان عرفان از منظر کاربردشناسی

در رویکرد سنتی به کاربردشناسی، بر «اصل همکاری» به عنوان سنگ بنای ارتباط موفق تاکید می شود، حال آنکه زبان عرفانی اغلب از راهبردهای به ظاهر متناقضی مانند «کج فهمی عمدی» بهره می گیرد. این پژوهش به بررسی پدیده کج فهمی عمدی در گفتمان عرفانی از منظر کاربردشناسی اجتماعی-شناختی (SCA) می پردازد. هدف این پژوهش، تبیین چگونگی شکل گیری، کارکردها و عوامل موثر بر کج فهمی عمدی در تعاملات کلامی عارفان با تحلیل کیفی مجموعه ای از متون و گفتگوهای عرفانی قرن چهارم تا هفتم است. کج فهمی عمدی در زبان عرفان بر اساس تعامل پیچیده ای از عوامل «زبانی» (چندمعنایی، هم آوایی)، «شناختی» (تفاوت در سطوح درک و فهم، پیش فرض ها و باورها) و «اجتماعی» (اهداف و نیات، موقعیت اجتماعی-فرهنگی و روابط قدرت) شکل می گیرد. یافته ها نشان می دهد این پدیده، فراتر از یک اختلال و خطای ارتباطی، ابزاری راهبردی در دست عارفان برای افزایش بار شناختی مکالمه است که بر اساس دو عامل کلیدی «برجستگی» و «خودمحوری» رخ می دهد. پیامدها و کارکردهای کج فهمی عمدی در زبان عرفان عبارتند از: تغییر مسیر گفتگو، آموزش غیرمستقیم، خنثی سازی تهدیدات، نمایش اقتدار معنوی، مقاومت فرهنگی-هویتی، به چالش کشیدن باورهای تثبیت شده و تغییر چارچوب های مفهومی.

کلیدواژه ها:

کج فهمی عمدی ، کاربردشناسی ، خودمحوری ، برجستگی ، زبان عرفانی