نگاهی نو به داستان خسروپرویز و بهرام چوبین در شاهنامه از دیدگاه تاریخ گرایی نوین

تاریخ گرایی نوین یکی نظریه ها در زمینه نقد ادبی و از زیرشاخه های پساساختارگرایی است که در اواخر دهه هفتاد و اویل دهه هشتاد از سوی استیون گرینبلت پایه گذاری شد. وارونه تاریخ گرایی سنتی که از تاثیر یک سویه تاریخ بر ادبیات سخن می گوید، تاریخ گرایی نوین به تاثیر دوسویه ادبیات و تاریخ بر یکدیگر باور دارد. در این پژوهش با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی و با رویکردی تحلیلی توصیفی کوشیده ایم داستان خسروپرویز و بهرام چوبین را در شاهنامه فردوسی برپایه نقد تاریخ گرایی نوین بررسی، گفتمان های آن را شناسایی و تحلیل و سرانجام دریافت معنایی تازه ای از آن ارائه کنیم. برپایه نتایج به دست آمده می توان گفت در داستان مورد نظر سه گفتمان بهرام و خسروپرویز و گردیه بازنمایی شده اند و هریک تعابیر زبانی ویژه خویش را دارند. کشمکش بنیادین میان بهرام چوبین و خسروپرویز است. بهرام از یک سو نماینده گفتمان اشکانی و از سوی دیگر نماینده گفتمان پهلوانی است. خسروپرویز نیز از یک سو نماینده گفتمان شهریاری و از دیگرسو نماینده گفتمان ساسانی است. در آغاز گفتمان بهرام گفتمان مسلط داستان است؛ اما خسرو در ادامه به گفتمان مرکزی تبدیل می شود.

کلیدواژه ها:

تاریخ گرایی نوین ، گفتمان ، شاهنامه فردوسی ، خسروپرویز ، بهرام چوبین