تبیین پیوندها و ملازمات عرفانی «معرفت نفس» با «معرفت رب»

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 15

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_FHI-13-0_005

تاریخ نمایه سازی: 17 مهر 1405

چکیده مقاله:

در آموزه های اسلامی، «معرفت نفس» به عنوان راهکاری اساسی و نردبان معرفتی برای دستیابی به «معرفت رب» تبیین شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با رویکردی عرفانی، به تبیین چگونگی کاربردی سازی مبانی عرفان نظری با محوریت «نفس ناطقه انسانی» به عنوان واسطه ای کلیدی در فرآیند شناخت خداوند می پردازد. بر اساس یافته های پژوهش، هفده رابطه دقیق عرفانی بین معرفت نفس و معرفت رب در قالب یک نظام منسجم شناسایی و تنظیم شده است. این شبکه از روابط نشان می دهد که به کارگیری نظام مند مبانی حکمی و عرفانی، نقشی اساسی در درک سطوح عمیق و بطونی متون دینی، از جمله آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت: دارد. از این رو، شناخت دقیق مراتب نفس و سیر در عوالم درونی آن، پژوهشگر را به شناخت اسماء و صفات الهی رهنمون می سازد. دستاورد نهایی پژوهش تایید می کند که کاربردی سازی این اصول، نه تنها در تبیین نظری رابطه خودشناسی و خداشناسی، بلکه در تحقق عملی معرفت الهی و سلوک عرفانی نیز راهگشا و اثرگذار است. این پژوهش گامی در راستای نشان دادن ظرفیت های کاربردی عرفان نظری در حوزه خداشناسی و ارائه الگویی نظام مند برای تلفیق خودشناسی و خداشناسی به شمار می آید.

نویسندگان

محمدجواد جعفری زاده

دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد

محمدعلی وطن دوست

دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده مسئول)

سیدمرتضی حسینی شاهرودی

استادتمام گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • آملی، سیدحیدر (۱۳۶۸). نقد النقود فی معرفه الوجود (جامع الاسرار). ...
  • ابن عربی، محمد بن علی (۱۳۷۰). نقش الفصوص. تصحیح سید ...
  • (۱۳۶۶ق). انشاء الدوائر. لیدن: مطبعه بریل. ...
  • (۱۴۱۸ق). الفتوحات المکیه. بیروت: دار احیاء التراث العربی. ...
  • (۲۰۰۳م). کتاب المعرفه. دمشق: دار التکوین للطباعه و النشر. ...
  • (۱۹۴۶م). فصوص الحکم. قاهره: دار احیاء الکتب العربیه ...
  • ابن فناری، شمس الدین محمد حمزه (۲۰۱۰م). مصباح الانس بین ...
  • الله بداشتی، علی (۱۳۹۴). «من عرف نفسه فقد عرف ربه؛ ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۳). تحریر رساله الولایه. قم: اسراء. ...
  • (۱۳۸۲). رحیق مختوم. قم: اسراء ...
  • حسن زاده آملی، حسن (۱۳۹۱). دیوان اشعار. قم: الف لام ...
  • (۱۳۸۷). ممد الهمم در شرح فصوص الحکم. تهران: وزارت ارشاد. ...
  • (۱۳۸۵). دروس معرفت نفس. قم: الف لام میم. ...
  • (۱۳۸۶). سرح العیون فی شرح العیون. تهران: امیرکبیر. ...
  • (۱۳۸۱). هزار و یک کلمه. قم: بوستان کتاب ...
  • خمینی، سید روح الله (۱۴۲۷ق). انوار الهدایه فی التعلیقه علی ...
  • خوش صحبت، مرتضی؛ جعفری، محمد (۱۳۹۰). «تبیین برهان معرفت نفس؛ ...
  • سبزواری، هادی بن مهدی (۱۳۸۸). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه ...
  • (۱۳۶۹). شرح المنظومه، با تصحیح و تعلیق حسن حسن زاده ...
  • (۱۳۶۸). تعلیقه بر الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. قم: ...
  • شبستری، سعدالدین محمود (۱۳۷۱). گلشن راز. به اهتمام صمد موحد. ...
  • شیرزاد، امیر (۱۳۸۰). «تبیین حکمی و عرفانی حدیث من عرف ...
  • صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۸۸). الشواهد الربوبیه فی المناهج ...
  • (۱۳۶۸). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. قم: مکتبه المصطفوی. ...
  • (۱۳۶۶) . تفسیر القرآن الکریم. قم: انتشارات بیدار. ...
  • (۱۳۵۴). المبدا و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین (۱۴۱۶ق). نهایه الحکمه. قم: موسسه النشر الاسلامی ...
  • قونوی، صدرالدین (۲۰۱۰م). مفتاح الغیب. بیروت: دار الکتب العلمیه. ...
  • (۲۰۰۷م). النفحات الالهیه. بیروت: دار الکتب العلمیه ...
  • قیصری، داود (۱۳۷۵). شرح فصوص الحکم. تهران: شرکت انتشارات علمی ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه ...
  • محجوب، فرشته (۱۳۹۴). «تحلیل و واکاوی حدیث شریف من عرف ...
  • مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۴ق). مرآه العقول. تهران: دار الکتب الاسلامیه. ...
  • (۱۴۰۳ق). بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار. بیروت: دار احیاء ...
  • نمایش کامل مراجع