تحلیل فلسفی جایگاه تهذیب و طهارت نفس در فرآیند کمال نهایی از منظر حکمت اشراق

شیخ اشراق، سهروردی، با تکیه بر مفاهیم نور، اشراق و صفای باطن، نشان می دهد که ادراک شهودی حقیقت تنها در پرتو طهارت درونی و ریاضت نفسانی ممکن است. نورانیت نفس ناطقه انسان در حکمت اشراق مبتنی بر نظام هستی شناسی نوری و درجات تجرد است. وی، شرط لازم برای وصول به کمال و نورانیت نفس را «طهارت و تهذیب» می داند، و این تهذیب مبتنی بر «معرفت نفس» است. او معرفت نفس را مقدمه ای برای شناخت حق تعالی معرفی می کند. این مقاله می کوشد با تکیه بر متون اصیل سهروردی، جایگاه طهارت و تهذیب را در فرایند ارتقای نورانیت نفس بررسی کند و نسبت آن را با معرفت نفس، عبادت، ریاضت و سلوک اشراقی تحلیل نماید. همچنین روشن شد که تحقق نورانیت در نفس، نه به واسطه مفاهیم ذهنی بلکه در سایه تطهیر باطن، تقوای عملی و اتصال به انوار الهی تحقق می یابد. پژوهش حاضر با روش توصیفی– تحلیلی و بر پایه مطالعه آثارسهروردی، به بررسی نسبت تهذیب نفس با مراتب کمال وجودی در حکمت اشراق می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که در منظومه نوری سهروردی، طهارت نفس شرط لازم برای تجلی نورالانوار و اتصال به مراتب بالای وجود است، و بدون آن، دستیابی به کمال نهایی و حکمت حقیقی امکان پذیر نیست.

کلیدواژه ها:

طهارت و تهذیب ، سعادت ، معرفت نفس ، نورالانوار ، کمال نهایی