نقش هنر شهری در سازماندهی ادراک فضایی شهروندان: تحلیل مکان یابی و کارکرد مجسمه های مردمان روستایی در رشت

بیان مسئله: شهر به عنوان پدیده ای فضایی-اجتماعی از طریق شاخص های کالبدی، هویت مکانی و غنای فرهنگی قابل شناخت است. در این میان، هنر شهری و به ویژه مجسمه های عمومی به عنوان حامل های معنایی و نشانه های فضایی، نقشی دوگانه در سازماندهی بصری محیط و انتقال روایت های فرهنگی ایفا می کنند. هدف: پژوهش حاضر با تمرکز بر مجسمه های مردمان روستایی در شهر رشت، به بررسی کارکرد این عناصر هنری در سازماندهی ادراک فضایی شهروندان و تقویت حس تعلق مکانی می پردازد و نسبت میان فضای بازنمایی شده توسط طراحان و فضای زیسته شهروندان را بر اساس گفتمان فرهنگی بازتولیدشده در چارچوب نشانه شناسی رولان بارت مورد پژوهش قرار می دهد. روش: روش پژوهش ترکیبی از رویکرد کیفی و تحلیلی-نقدی بوده و بر پایه مشاهده میدانی، تحلیل بصری و تحلیل محتوای نمادین انجام شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که اگرچه این مجسمه ها در ظاهر با هدف تقویت هویت فرهنگی و ایجاد حس تعلق مکانی طراحی شده اند، اما به دلیل ناهماهنگی با تجربه زیسته شهروندان، نبود انسجام فضایی و غفلت از گفتمان های چندصدا، تاثیرگذاری آن ها در سطح عمیق هویت مکانی محدود باقی مانده است. نتیجه ­گیری: نتیجه گیری پژوهش تاکید می کند که تنها با بهره گیری از رویکرد مشارکتی، توجه به تنوع فرهنگی و شکل دهی گفت وگوی انتقادی می توان از این آثار به عنوان ابزاری کارآمد در تقویت حس تعلق مکانی و پویایی هویت شهری بهره گرفت. این مطالعه با تلفیق دیدگاه های لینچ، لوفور و بارت چارچوبی تحلیلی چندلایه برای ارزیابی هنر شهری ارائه می دهد که امکان بازاندیشی در طراحی فضاهای عمومی بر پایه مشارکت شهروندان را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

مجسمه های شهری ، هویت مکانی ، نشانه شناسی بارت