<span lang="FA">بررسی شواهد درون پیکره ای و برون پیکره ای در لغزش زبان

گاهی واژه ها و عبارت هایی به صورت هدفمند در همنشینی با یکدیگر قرار می گیرند که بافت واجی آنها مورد توجه بوده است. به طوری که، تراکم همنشینی آواهای مشابه در یک عبارت یا جمله از حد معمول فراتر رفته و سرعت گفتار را کند می کند. از طرف دیگر، از گویشور زبان فارسی درخواست می شود که با سرعت بیش از حد معمول چنین عبارت یا جمله ای را تلفظ و تولید نماید. این دو عامل، یعنی تراکم آواهای مشابه و افزایش سرعت با هدف بازی زبانی، موجب بروز لغزش زبانی می شود. هدف از این پژوهش بررسی این نوع عبارت ها و جمله ها به لحاظ واج شناختی است. بدین منظور، ۴۰ عبارت که دارای بافت های زبان گیر هستند، انتخاب و از تعدادی گویشور خواسته شد تا آنها را بی وقفه تکرار کنند. برخی از نتایج این پژوهش عبارت‎اند از: ۱. در شواهد درون پیکره ای همنشینی تکواژها و واژه ها معمولا با اهداف معنایی، نحوی، یا صرفی انجام می شود، درحالی که، در شواهد برون پیکره ای مانند پدیده لغزش زبان همنشینی واژه ها با هدف قرارگرفتن واج های یکسان یا مشابه در کنار یکدیگر روی می دهد، به طوری که به لحاظ مشخصه های تمایزدهنده غالبا به یک طبقه طبیعی تعلق دارند. در این پدیده زبانی گاهی ساخت معنایی، گاهی ساخت نحوی و گاهی هردو تحت تاثیر اهداف بازی لغزش زبانی به حاشیه رانده می شوند و غالبا حوزه واج شناسی محور توجه قرار می گیرد. ۲. بافت هایی که در شواهد درون پیکره ای، به منظور رعایت «اصل مرز اجباری» از آن پرهیز می شود، در شواهد برون پیکره ای مانند لغزش زبانی با هدف سرگرمی، عامدانه در مجاور یکدیگر قرار می گیرند.

کلیدواژه ها:

لغزش زبانی ، بازی زبانی ، شواهد درون پیکره ای ، شواهد برون پیکره ای ، اصل مرز اجباری ، شباهت گریزی