تداوم ساختهای کهن ایرانی در سمنانی

این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل بازمانده های زبان های ایرانی باستان در سمنانی در سه سطح آوایی، صرفی و نحوی انجام شد. مطالعه حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و با رویکرد تاریخی تطبیقی است که داده های آن ازطریق بررسی منابع کتابخانه ای (شامل منابع دستور تاریخی و پژوهشی مرتبط با زبان های ایرانی) و گردآوری میدانی (مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۰ گویشور بومی سمنانی در محدوده سنی ۵۰ تا ۸۵ سال) گردآوری شد. تحلیل داده ها با به کارگیری روش مقایسه ای تاریخی و در چارچوب زبان شناسی ساخت گرا صورت گرفت. یافته ها نشان داد که سمنانی شمار قابل توجهی از ویژگی های کهن زبان ایرانی را حفظ کرده است که در فارسی معیار از میان رفته اند. در سطح آوایی، حفظ واکه های پایانی مشهود است. در سطح صرفی، بقای جنس دستوری، نشانه هایی از نظام حالت و صرف افعال بر پایه ریشه های باستانی دیده می شود. در سطح نحوی، ساختار کنایی در جملات گذشته، ترتیب SOV و تطابق فعل با فاعل از مهم ترین ویژگی های بازمانده است. این نتایج گویای آن است که سمنانی به عنوان زبانی محافظه کار، نقشی کلیدی در بازسازی مراحل میانی تحول زبان های ایرانی ایفا می کند و می توان آن را حلقه واسطی بین دوره باستان و نو در نظر گرفت. پژوهش حاضر علاوه بر غنابخشی به مطالعات تاریخی زبان های ایرانی، بر ضرورت مستندسازی و حفاظت از این زبان به عنوان میراث زبانی در معرض خطر تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سمنانی ، زبان های ایرانی باستان ، ویژگی های واجی ، ویژگی های صرفی ، ویژگی های نحوی