نقش میانجی مشغولیت تحصیلی در رابطه میان حمایت اجتماعی و رضایت مندی دانشجویان در محیط های یادگیری آنلاین

پیشینه و اهداف: حمایت اجتماعی ادراک شده یکی از عوامل حیاتی در افزایش مشغولیت تحصیلی و رضایت مندی فراگیر در محیط های یادگیری آنلاین محسوب می شود. بااین حال، سازوکارهایی که از طریق آن ها حمایت اجتماعی بر رضایت مندی تاثیر می گذارد، به ویژه نقش واسطه ای ابعاد متمایز مشغولیت تحصیلی هنوز به طور کافی بررسی نشده است؛ بنابراین، پژوهش حاضر باهدف تدوین و آزمون یک مدل ساختاری انجام شد تا نقش میانجی مولفه های عاطفی و رفتاری مشغولیت تحصیلی در رابطه میان حمایت اجتماعی ادراک شده و رضایت مندی دانشجویان کارشناسی ارشد شاغل به تحصیل در محیط های یادگیری آنلاین در موسسات آموزش عالی ایران مورد کاوش قرار گیرد.  روش ها : در این پژوهش، ۳۹۱ نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد چندین دانشگاه در ایران از طریق یک پیمایش برخط که در فروردین ماه سال ۱۴۰۳ انجام شد، شرکت کردند. شرکت کنندگان سه ابزار را تکمیل نمودند: پرسش نامه حمایت اجتماعی در محیط های یادگیری آنلاین، پرسش نامه مشغولیت تحصیلی در محیط های یادگیری آنلاین، و پرسش نامه رضایت مندی از یادگیری الکترونیکی. برای ارزیابی برازش مدل ساختاری مفروض از مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد. سپس، به منظور آزمون معناداری اثرات غیرمستقیم (واسطه ای)، از روش بوت استرپ (با ۵۰۰۰ بازنموده) بهره گرفته شد.یافته ها: نتایج به دست آمده نشان داد که حمایت اجتماعی دارای اثر مستقیم مثبت و معنادار بر رضایت مندی فراگیر است ( ۳۷/۰β = ،   ۰۱/۰ p < ). افزون بر این، حمایت اجتماعی به طور معناداری هم مشغولیت عاطفی ( ۹۰/۰β = ،   ۰۰۱/۰ p < )  و هم مشغولیت رفتاری ( ۹۲/۰β = ،   ۰۰۱/۰ p < )  را پیش بینی می کند. هر دو مولفه مشغولیت عاطفی ( ۴۱/۰β = ،   ۰۰۱/۰ p < )  و مشغولیت رفتاری( ۲۵/۰β = ،   ۰۵/۰ p < )  تاثیر مثبتی بر رضایت مندی داشتند. تحلیل میانجی نشان داد که مشغولیت عاطفی ( ۳۷/۰β = )، بافاصله اطمینان ۹۵%  (۲۶/۰، ۶۴/۰) و مشغولیت رفتاری ( ۲۳/۰β =)، بافاصله اطمینان ۹۵%    (۰۵/۰، ۵۷/۰) به طور جزئی رابطه میان حمایت اجتماعی و رضایت مندی را میانجیگری می کنند که در این میان مشغولیت عاطفی دارای اثر میانجیگری قوی تری است. مدل ساختاری پیشنهادی از برازش مطلوبی (۳۴/۳ CMIN/df =، ۹۲/۰ CFI =، ۰۷/۰ RMSEA =، ۰۵/۰ SRMR =) با داده ها برخوردار بود.نتیجه گیری: حمایت اجتماعی ادراک شده به طور مستقیم و همچنین به واسطه مشغولیت تحصیلی، رضایت مندی از یادگیری الکترونیکی را افزایش می دهد. مشغولیت عاطفی این رابطه را باقدرت بیشتری نسبت به مشغولیت رفتاری واسطه گری می کند که حاکی از نقش حیاتی پیوند عاطفی، به ویژه در بافت های فرهنگی جمع گرا، است. به منظور افزایش رضایت مندی دانشجویان، باید محیط های یادگیری الکترونیکی با طراحی هدفمند، به گونه ای ساماندهی شوند که پویایی های میان فردی حمایت کننده و نیز مشغولیت تحصیلی معنادار را در کنار مشارکت فعال، پرورش دهند.

کلیدواژه ها:

حمایت اجتماعی ، مشغولیت تحصیلی ، رضایت یادگیرنده ، یادگیری برخط