مشارکت والدین در محیط های یادگیری دیجیتال: مطالعه ای در مورد ارتباطات مدرسه، خودکارآمدی والدین و کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان

پیشینه و اهداف: پیشرفت سریع فناوری های دیجیتال و گسترش یادگیری برخط در پی همه گیری کووید-۱۹، به طور برجسته ای نقش حیاتی والدین را در حمایت از آموزش فرزندان در محیط های دیجیتال پررنگ کرده است. مطالعات پیشین به طور مستمر نشان می دهند که مشارکت فعال والدین به بهبود معنادار عملکرد تحصیلی، انگیزش و سواد دیجیتال دانش آموزان کمک می کند. دو عامل کلیدی موثر در مشارکت والدین، کیفیت ارتباطات مدرسه با والدین و خودکارآمدی والدین در حیطه دیجیتال است. ارتباط موثر مدرسه به عنوان پلی حیاتی بین خانه و مدرسه عمل کرده و به کاهش موانع ناشی از شکاف دیجیتالی کمک می کند. هم زمان، خودکارآمدی والدین - یعنی باور به توانایی حمایت موثر از یادگیری برخط فرزند - به والدین قدرت می بخشد و انگیزه نظارت سازنده و الگوسازی رفتارهای مثبت دیجیتال را تقویت می کند. علی رغم این پیشینه ثابت شده، بررسی یکپارچه این عوامل و نقش میانجی گر مشارکت والدین در شکل دهی به «کنشگری مثبت دیجیتال» دانش آموزان - که به عنوان رفتارهای مسئولانه، اخلاق مدار و خلاق در فضای مجازی تعریف می شود - کمتر موردتوجه قرار گرفته است. هدف این مطالعه پر کردن این شکاف از طریق آزمون یک مدل مفهومی ساختاری است که روابط بین ارتباطات مدرسه با والدین، خودکارآمدی والدین، مشارکت دیجیتال والدین و کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان را بررسی می کند. هدف اصلی، بررسی ویژه ی نقش میانجی گر مشارکت دیجیتال والدین در انتقال اثرات دو عامل پیشین (ارتباط مدرسه و خودکارآمدی) به توسعه کنشگری مثبت دیجیتال است. یافته های این پژوهش شواهد تجربی برای اطلاع رسانی به سیاست گذاری آموزشی و توانمندسازی خانواده ها در عصر دیجیتال ارائه می کند.روش ها : این پژوهش از طرح توصیفی - همبستگی با رویکرد کمی و با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کوواریانس استفاده کرد. جامعه آماری، والدین دانش آموزان ابتدایی شهر قزوین در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بودند که حداقل یک سال تجربه یادگیری دیجیتال فرزندشان را داشتند. از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای استفاده شد و پس از حذف پاسخ های ناقص یا نامناسب، حجم نمونه نهایی ۳۶۲ نفر بود. داده ها با استفاده از چهار پرسش نامه استاندارد فارسی جمع آوری شد: مقیاس خودکارآمدی والدینی، مقیاس ارتباطات مدرسه - والدین، مقیاس مشارکت دیجیتال والدین و مقیاس کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان. تحلیل داده ها شامل بررسی پیش فرض های اولیه (مانند نرمال بودن)، انجام تحلیل عاملی تاییدی برای اعتبارسنجی مدل اندازه گیری و آزمون مدل ساختاری بود. معناداری اثرات مستقیم و غیرمستقیم (میانجی) با استفاده از روش بوت استرپ با ۵۰۰۰ نمونه بازتولید، ارزیابی شد.یافته ها: مدل مفهومی برازش قابل قبولی داشت (۹۶/۰= CFI، ۰۷/۰=RMSEA). مسیرهای مستقیم ارتباطات مدرسه به مشارکت دیجیتال (۶۰/۰=β)، خودکارآمدی والدین به مشارکت دیجیتال (۲۶/۰=β) و مشارکت دیجیتال به کنشگری مثبت (۵۳/۰=β) معنادار بودند. تحلیل اثرات غیرمستقیم، نقش میانجی گری مشارکت دیجیتال والدین را تایید کرد و نشان داد که این متغیر به عنوان یک میانجی کامل در رابطه بین دو متغیر پیش بین (ارتباط مدرسه و خودکارآمدی والدین) و متغیر پیامد (کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان) عمل می کند. در مجموع، مدل توانست ۶۵ درصد از واریانس مشارکت دیجیتال والدین و ۲۸ درصد از واریانس کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان را تبیین کند.نتیجه گیری: نتایج بر ضرورت هماهنگی عوامل محیطی (ارتباط موثر مدرسه) و فردی (خودکارآمدی والدین) از طریق مشارکت عملی دیجیتال والدین برای پرورش کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان تاکید دارد. برای پرورش دانش آموزان به عنوان شهروندانی مسئول و خلاق در فضای دیجیتال، مدارس باید کانال های ارتباطی دوسویه را تقویت کرده و والدین را به طور فعال توانمند سازند. کاربردهای عملی این یافته ها شامل طراحی کارگاه های آموزشی هدفمند برای والدین با محوریت مهارت های دیجیتال و راهبردهای حمایتی، و همچنین ادغام آموزش شهروندی دیجیتال در برنامه درسی اصلی مدرسه است. محدودیت های این مطالعه شامل تمرکز جغرافیایی خاص (قزوین) و اتکا به داده های خودگزارشی است. برای تحقیقات آینده، توصیه می شود نقش متغیرهای تعدیل گر بالقوه، مانند وضعیت اقتصادی - اجتماعی، بررسی شده و برنامه های مداخله ای عملی در مقیاسی وسیع تر برای اعتباربخشی و تعمیم بیشتر مدل پیشنهادی آزمون شوند.

کلیدواژه ها:

مشارکت والدین در محیط های یادگیری دیجیتال ، ارتباطات مدرسه ، خودکارآمدی والدین ، کنشگری مثبت دیجیتال دانش آموزان