گونه شناسی الگوهای قرآنی حکمرانی تشکیلاتی زنان و کاربست آن در نظام جمهوری اسلامی ایران

مسئله اصلی این پژوهش، نبود نظام طبقه بندی شده از الگوهای نقش آفرینی تشکیلاتی زنان در قرآن و نبود الگوی بومی برای افزایش مشارکت راهبردی ایشان در سطوح گوناگون حکمرانی است. هدف پژوهش گونه شناسی الگوهای قرآنی حکمرانی تشکیلاتی زنان و ارائه چارچوبی عملیاتی برای کاربست آن در نظام جمهوری اسلامی ایران است. این پژوهش با روش تفسیر موضوعی استنباطی و رویکرد کیفی جهت دار، آیات مرتبط با شخصیت های زن قرآنی و سیره معصومین را تحلیل کرده است. داده ها با شناسه گذاری سه سطحی تحلیل شده است. شش الگوی اصلی شناسایی شد: مقاومت درون نظامی (آسیه)، رهبری مستقل فرهنگی روحانی (مریم)، حکمرانی شورایی (بلقیس)، شبکه سازی مردمی خانوادگی (مادر موسی)، کارآفرینی اجتماعی (دختران شعیب) و کارآفرینی تمدنی (خدیجه). دو ضد الگو (همسران نوح و لوط) نیز برای تبیین ابعاد هشداردهنده تحلیل شده است. نوآوری پژوهش در خوانش تفسیری کاربردی از آیه قوامیت است که نشان می دهد این آیه نه تنها با الگوهای حکمرانی زنان در تعارض نیست، بلکه مکمل این الگوها است. هر الگو با ویژگی های ساختاری، سازوکارهای عملیاتی، سازوکار های رفتاری و شاخص های موفقیت تبیین شده است و امکان تلفیق در مسیری تکاملی از خرد تا کلان را دارد. کاربست این الگوها در جمهوری اسلامی ایران، با تکیه بر ظرفیت های قانونی، سیره فاطمی و زینبی و بیانات رهبری، می تواند زمینه ساز ارتقای مشارکت راهبردی زنان، تقویت گفتمان زن ایرانی و تحقق تمدن نوین اسلامی باشد. این پژوهش گامی موثر در نظریه پردازی نقش آفرینی زنان در نظام حکمرانی اسلامی است.

کلیدواژه ها:

گونه شناسی قرآنی ، حکمرانی تشکیلاتی ، الگوهای نقش آفرینی زنان ، مشارکت راهبردی ، تمدن نوین اسلامی ، قوامیت