تحلیل ساختاری پیشران های طراحی تراشه در ایران

صنعت نیمه هادی در سال های اخیر به زیرساختی حیاتی برای تحول دیجیتال، رقابت فناورانه و حتی امنیت ملی کشورها تبدیل شده است. در این میان، طراحی تراشه به عنوان حلقه ای دانش محور و کمتر سرمایه بر در زنجیره ارزش نیمه هادی، گزینه ای واقع بینانه برای ورود کشورهای در حال توسعه به این عرصه محسوب می شود. با وجود این ظرفیت، مسیر آینده طراحی تراشه در ایران زیر سایه ای از عدم قطعیت های فناورانه، نهادی و اقتصادی قرار دارد و نگاه صرفا فنی نمی تواند پیچیدگی آن را توضیح دهد. از این رو، پرسش این است که چه نیروهای ساختاری، بیشترین نقش را در شکل دهی به طراحی تراشه در ایران ایفا می کنند و چگونه می توان بر مبنای آن ها سیاست گذاری موثرتری انجام داد.این پژوهش با هدف شناسایی پیشران های کلیدی توسعه طراحی تراشه در ایران، از روش تحلیل ساختاری بهره می گیرد. ابتدا با مرور نظام مند ادبیات صنعت نیمه هادی، بوم سازگان نوآوری و سیاست گذاری فناوری، و نیز انجام مصاحبه و مشورت با خبرگان، مجموعه ای اولیه از متغیرهای اثرگذار استخراج شد. این فهرست در چند مرحله بازبینی و ادغام، به ده متغیر نهایی در چهار بعد فناورانه، نهادی، اقتصادی و منابع انسانی تقلیل یافت. در گام بعد، روابط متقابل میان این متغیرها با استفاده از ماتریس اثرات متقاطع و بر اساس قضاوت ده نفر از خبرگان طراحی تراشه، سیاست گذاری فناوری و سرمایه گذاری ارزیابی گردید و داده ها در نرم افزار میک مک تحلیل شد.یافته ها نشان می دهد که «حمایت و سیاست گذاری دولت» و «اتصال به بازارهای بین المللی و مشارکت در زنجیره ارزش جهانی» بیشترین ظرفیت اثرگذاری ساختاری بر سایر مولفه های طراحی تراشه را دارند و به عنوان پیشران های اصلی آینده آن در ایران عمل می کنند. در مقابل، عواملی مانند توان فنی طراحی پیشرفته، کیفیت آموزش نیروی متخصص، حفظ نخبگان، دسترسی به ابزارهای طراحی و دسترسی به فاندری عمدتا در جایگاه متغیرهای وابسته قرار گرفته اند و به شدت از وضعیت این دو پیشران تاثیر می پذیرند. این الگو نشان می دهد که مسئله اصلی توسعه طراحی تراشه در ایران، بیش از آنکه صرفا یک چالش فنی باشد، یک مسئله ساختاری و سیاستی است؛ مسئله ای که حل آن مستلزم ترکیب حمایت پایدار و قابل پیش بینی دولت با حفظ و تقویت مسیرهای اتصال به شبکه های جهانی دانش، فناوری و بازار است.

کلیدواژه ها:

تحلیل ساختاری ، میک مک ، طراحی تراشه ، صنعت نیمه هادی ، سیاست گذاری فناوری