شناسایی و اولویت بندی عوامل اثرگذار بر شایستگی حرکتی کودکان ۷ الی ۱۲ سال براساس مدل اجتماعی-بوم شناختی برانفنبرنر: یک مطالعه کیفی با چرخش ۳۶۰ درجه

شایستگی حرکتی کودکان تحت تاثیر لایه های متعدد محیطی شکل می گیرد؛ با این حال، بیشتر مطالعات عوامل جداگانه را بدون چارچوب بوم شناختی جامع بررسی کرده اند؛ ازاین رو در پژوهش حاضر با استفاده از مدل اجتماعی-بوم شناختی برانفنبرنر (۱۹۹۷) و از طریق ۴۰ مصاحبه­ عمیق نیمه ساختاریافته از والدین (۲۲ نفر)، معلمان (۹ نفر) و مربیان ورزشی (۹ نفر) به شناسایی و اولویت بندی عوامل اثرگذار بر شایستگی حرکتی کودکان پرداخته شد. هسته این مدل، شامل ساختار بیولوژیک و روانی کودک است. این ساختار تحت تاثیر میکروسیستم­ها (ساختار محیط فیزیکی و اجتماعی کودک شامل خانواده، مدرسه، همسالان) قرار می­گیرد. در لایه­های بعدی مزوسیستم­ها (تعامل بین دو یا چند میکروسیستم)، اگزوسیستم­ها (شامل همسایگان، رسانه، خدمات اجتماعی و...)، ماکروسیستم (شامل باورها و دیدگاه های فرهنگی) و کرونوسیستم (رویدادها یا تغییرات مهم در طول زندگی کودک) قرار دارند. براساس فراوانی گویه­های استخراج شده، عوامل اثرگذار بر شایستگی حرکتی با استفاده از آزمون فریدمن اولویت­بندی شد. نتایج نشان داد که فراوانی گویه­های مرتبط با لایه میکروسیستم مدل به طور معنا­داری بیشتر از سایر لایه­های مدل بود (۰۵/۰p<). علاوه بر این، پس از اولویت­بندی گویه­های لایه میکروسیستم به ترتیب تشویق و سرزنش کلامی و فیزیکی فرزندان به ورزش، زندگی در شهر یا روستا، میزان هم­فکری و همکاری والدین با فرزندان، وجود یا عدم وجود هم­بازی در محیط خانه و...، از عوامل مهم اثرگذار بر سطح شایستگی حرکتی کودکان شناسایی شدند. براساس نتایج این پژوهش، درعمل، مداخلات ارتقای شایستگی حرکتی کودکان باید ابتدا بر میکروسیستم (خانواده و مدرسه) به ویژه تشویق کلامی والدین و وجود همبازی متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

شایستگی حرکتی ، مدل اجتماعی-بوم شناختی ، مطالعه کیفی ، کودکان ، مصاحبه