مدل الگوپذیری کاربران فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران

زمینه:فضای مجازی در دهه های اخیر از یک ابزار فناورانه صرف فراتر رفته و به بستری بنیادین برای کنش اجتماعی، هویت یابی و الگوپذیری کاربران تبدیل شده است. در این بستر، رفتار کاربران تنها حاصل فناوری نیست، بلکه برآیند تعاملات اجتماعی چون مشاهده، تقلید و درونی سازی الگوهای فرهنگی است. با وجود گسترش سریع کاربران، فقدان مدل های بومی برای تبیین این پدیده در جامعه ایران و تکیه بر سیاست های بازدارنده، موجب ناکارآمدی در حکمرانی فضای مجازی شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین مدل بومی الگوپذیری کاربران فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران و با رویکرد کیفی و نظریه داده بنیاد انجام شد. داده ها از طریق ۲۸ مصاحبه عمیق نیمه ساخت یافته با خبرگان حوزه های حکمرانی، رسانه، آموزش و فرهنگ، و تحلیل اسناد منتخب گردآوری گردید. نمونه گیری نظری تا اشباع تئوریک ادامه یافت. تحلیل داده ها با کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و پایایی یافته ها بر اساس ضریب کاپای کوهن (۰.۸۳) تایید گردید. نتایج حاصل از ۱۸۴ کد اولیه و ۲۲ مقوله محوری در چارچوب مدل پارادایمی شامل شرایط علی، زمینه ای و مداخله گر، راهبردها و پیامدها تبیین شد. یافته ها نشان داد الگوپذیری کاربران فرآیندی چندسطحی و تعاملی است که حکمرانی موثر آن نیازمند گذار از سیاست های دستوری به حکمرانی رفتاری نرم و مبتنی بر شناخت واقعی رفتار کاربران ایرانی است.

کلیدواژه ها:

الگوپذیری کاربران ، فضای مجازی ، خط مشی رفتاری ، نظریه داده بنیاد ، حکمرانی فضای مجازی.