تداوم چرخه فقر یا بسترسازی برای توانمندسازی؟ نقش دوگانه مراکز خیریه محلی در شکل دهی به راهبردهای مواجهه با فقر در میان خانواده های مهاجر در محله ده ونک تهران

زمینه و هدف: فقر از اساسی ترین آسیب های اجتماعی بشمار می رود که با حرمت مقام انسانی در تعارض و حامل انواع ناهنجاری های اجتماعی است. هدف پژوهش واکاوی راهبردهای تطبیقی خانواده های مهاجر آسیب پذیر ساکن در محله ده ونک تهران و مراکز خیریه محلی در مواجهه با فقر و چگونگی تغییرات بهینه و ارتقاء پایگاه اجتماعی آنان است. روش و داده ها: پژوهش حاضر با روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. داده ها با روش نمونه گیری هدفمند و از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ خانواده آسیب دیده مهاجر در منازل آنان و پنج نفر از کنشگران اصلی مراکز خیریه محلی، گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته ها: یافته ها نشانگر راهبردهای خانواده ها در مواجهه با فقر در سه طیف، راهبردهای منفعلانه، راهبردهای فعالانه (بهنجار و نابهنجار) و راهبرهای ترکیبی است. سیاست گذاری نهادهای خیریه محلی و روش مداخله ای آنان، نقش معناداری در جهت گیری راهبرهای فوق داشته و در تداوم فقر و یا ایجاد ظرفیت های تغییر، اثرگذار بوده اند. بحث و نتیجه گیری: راهبرد خانواده ها در مواجهه با فقر غالبا واکنشی است، نه کنشی. تغییر سیاست های حمایتی صرف به استراتژی های توانمندساز می تواند در کاهش فقر و باز تولید آن در جامعه هدف و ارتقاء پایگاه اجتماعی آنان موثر بوده و بسترساز تغییرات اجتماعی پایدار گردد. پیام اصلی: با نگرش عادلانه و کلان به توسعه متوازن کشور می توان از مهاجرت های داخلی پیشگیری نمود. فقر در میان خانواده های مهاجر نه صرفا به دلیل کمبود منابع، بلکه گاها محصول تعامل سیاست های حمایتی موجود با استراتژی های بقاء می باشد. درحالی که تمرکز مداخلات خیریه ای بر "ماهی دادن" چرخه فقر را تقویت و تداوم بخشیده، تمایل این رویکردها به سمت توانمندسازی و "آموزش ماهی گیری"، زمینه ساز رشد اقتصادی و اجتماعی پایدار آنان است.

کلیدواژه ها:

استراتژی های مواجهه با فقر ، مهاجرین آسیب پذیر ، فقر ، محله ده ونک تهران ، مراکز خیریه